Mobile menu

بهره وری آب در تولید گندم

 

چالش اصلی مورد توجه در این مطالعه آینده های تأمین آب مورد نیاز جهت تولید گندم کشور بوده است. با مرور واقعیتهای عرصه تأمین آب و تولید گندم آنچه بیشتر از همه به عنوان چالش در این حوزه نیازمند توجه است نحوه تناسب بخشی منابع آب کشور با حجم تولید گندم مورد نیاز کشور تا افق1404 است. به عبارتی حداقل کردن آب مصرف شده جهت گندم تولید داخلی و برطرف کردن نیاز تولید داخلی است. برای پرداختن به موضوع ، نیازمند برآورد سهم آب مصرفی جهت تولید گندم ملی هستیم.

 ارزیابی فرضیه اول پژوهش

 

سؤال اول پژوهش : سهم آب مصرفی جهت تولید گندم  کشور از منابع آب کشور چقدر است؟ 

 

فرضیه اول مطالعه : سهم آب مصرفی جهت تولید گندم نسبت به سطح زیرکشت آن از اغلب محصولات زراعی پایین تر است.

 

برای پاسخ گویی به سؤال اول و ارزیابی فرضیه اول مطالعه ، از اطلاعات زراعی 1382-1381 ، 1392-1391 ، اطلاعات مجموعه نرم افزاری Net Wat ، نرم افزارهای ArcGIS و SPSS بهره برداری شده است.

 

1- برای درک ظرفیت تولید گندم کشور در این مطالعه با استفاده از ابزار ArcGIS اطلاعات شهرستانی تولید گندم مکاندار شده امکان ارایه تفسیری از پراکنش ظرفیتهای بالای تولید گندم آبی کشور را در اختیار قرار می دهد.

 

 شکل شماره1- طبقه بندی کمی و مکانی شهرستانهایی با 80 درصد ظرفیت تولید گندم آبی کشور 1382-1381

براساس اطلاعات تولید گندم سال زراعی 1382-1381 و سال زراعی 1392-1391 دو نقشه به دست آمده که ضمن ارایه ظرفیت تولید گندم آبی شهرستانهای کشور ، امکان مقایسه آنها را هم در تناوب دو مقطع زمانی 1382-1381  و  1392-1391  به دست می دهند. 

 

 

شکل شماره 2- طبقه بندی کمی و مکانی شهرستانهایی با 80 درصد ظرفیت تولید گندم آبی کشور 1392-1391

 

2- سهم مصرف خالص آب در تولید گندم در کشور: آنچه در این مطالعه مد نظر قراردارد این است که برآوردی از حجم آب مصرف شده به ازای تولید 9165176 تن گندم آبی در سال 1392-1391  به دست آورده شود. به عبارتی می خواهیم برآوردی از کارایی مصرف آب در تولید ملی گندم به دست آوریم.

 

2-1-نقشه پراکنش جغرافیایی نیازآبی محصول گندم در دشتهای کشور: براساس اطلاعات مجموعه اطلاعاتی و نرم افزاری Net Wat  (علیزداه، کمالی،1386)  نیاز آبی خالص (پتانسیل) گندم در محیط  GIS و در سطح دشتهای کشور ارایه گردیده است:

 

شکل 3- طبقه بندی کمی و مکانی نیاز آبی خالص (پتانسیل) گندم در محیط  GIS و در سطح دشتهای کشور 

 

2-2- برآورد سهم مصرف خالص آب تولید گندم در استانهای کشور: براساس میانگین وزنی نیاز آبی گندم در 609 دشت کشور و سطح زیر کشت گندم آبی ، اقدام به برآورد سهم مصرف خالص آب در تولید گندم در32 استان کشور برای سال 1392-1391 شده  است:

 

شکل4- طبقه بندی کمی و مکانی نیاز خالص (پتانسیل) گندم در محیط GIS و در سطح استانهای کشور

 

2-3- برآورد مصرف خالص آبی جهت تولید گندم ملی :  بنا به یافته های مطالعه، پتانسیل مصرف آب و نیاز خالص آبی و به عبارتی حداقل مصرف آب برای تولید گندم ملی (آبی) 8106.38 میلیون متر مکعب برآورد می شود.

 

2-4- برآورد مصرف آبیاری گندم جهت تولید گندم ملی : میزان مصرف آب جهت تولید گندم فراتر از نیاز خالص آبی محصول گندم ، تحت تأثیر عوامل طبیعی (خاک)  و دیگر عوامل فنی (سیستمهای آبیاری) ، عوامل مدیریتی گندمکاران منطقه به منطقه متفاوت می باشد . در این مطالعه بنا به محدودیت اطلاعات ، صرفاً به اطلاعات راندمان آبیاری بسنده نموده و با مداخله این عامل ، می توان برآورد نسبتاً نزدیکی به واقعیت ارایه داد. گرچه اطلاعاتی به صورت موردی در باره راندمان آبیاری در میان مستندات ارایه شده است ، اما در این مطالعه با مراجعه با اطلاعات خبرگان و کشاورزان نمونه گندمکاری( که از طریق پرسشنامه جمع آوری خواهدشد) برآوردی از متوسط راندمان آبیاری سیستمهای آبیاری مدنظر قرار خواهد گرفت:

 


 

شکل5- طبقه بندی کمی و مکانی کارایی مصرف آب در توليد گندم در محیط GIS و در سطح استانهای کشور

************

در دست محاسبه

************

 

3- مقایسه نیاز آبی محصولات زراعی با گندم در سطح کشور

فرضیه اول به عنوان معیاری قوی برای تأکید و توجیه تولید داخلی گندم مطرح شده است. تا اینجا برآوردی از سهم مصرف آب برای تولید گندم به دست آمد .  اما برای تکمیل ارزیابی فرضیه اول نیازمند مقایسه مصرف آب در تولید گندم با دیگر محصولات زراعی داریم.  برای این منظور براساس مقایسه اطلاعات نیاز آبی گندم با دیگر محصولات زراعی که از نرم افزار Net Wat  به دست می آید، می توان به مقایسه میزان مصرف آب گندم با دیگر محصولات زراعی پرداخت.

 

 شکل6- مقایسه نیاز آبی برخی از محصولات زراعی با گندم در سطح کشور


تا این مرحله فرضیه اول مطالعه یعنی: سهم آب مصرفی جهت تولید ملی گندم نسبت به سطح زیرکشت آن از اغلب محصولات زراعی پایین تر است، رد نشده و براساس منابع اطلاعات کمی موجود تأیید می گردد.

 برای ارزیابی کامل تر این این فرضیه ، از روش کیفی مصاحبه که با خبرگان و کشاورزان نمونه گندمکار، انجام شده است بهره برداری شده است.

  1. کشاورزان نمونه شهرستانهای شیراز و صحنه : http://fa.msfs.ir/index.php/2015-10-10-10-04-44/2015-10-10-10-05-39/196-4
  2. کشاورز نمونه شهرستان اقلید فارس: http://fa.msfs.ir/index.php/2015-10-10-10-04-44/2015-10-10-10-05-39/210-2015-12-05-07-23-02
  3. کشاورز نمونه شهرستان اصفهان: http://fa.msfs.ir/index.php/2015-10-10-10-04-44/2015-10-10-10-05-39/121-2015-10-16-14-10-42
  4. کشاورز نمونه شهرستان کنگاور: http://fa.msfs.ir/index.php/2015-10-10-10-04-44/2015-10-10-10-05-39/182-farmer27
  5. کشاورز نمونه شهرستان یزد: http://fa.msfs.ir/index.php/2015-10-10-10-04-44/2015-10-10-10-05-39/240-2015-12-31-11-10-26
  6. کشاورز نمونه شهرستان کنگاور: http://fa.msfs.ir/index.php/2015-10-10-10-04-44/2015-10-10-10-05-39/182-farmer27
  7. محقق و کشاورز نمونه شهرستان اصفهان: http://fa.msfs.ir/index.php/2015-10-10-10-04-44/2015-10-10-10-05-39/122-2015-10-16-14-13-39
  8. کشاورز نمونه شهرستان اصفهان: http://fa.msfs.ir/index.php/2015-10-10-10-04-44/2015-10-10-10-05-39/243-2016-01-02-20-39-53
  9. کشاورز نمونه شهرستان برداسکن: http://fa.msfs.ir/index.php/2015-10-10-10-04-44/2015-10-10-10-05-39/219-2015-12-11-18-53-35

 

نتیجه : براساس دیدگاههای خبرگان گندمکار کشور فرضیه 1 با اطمینان بالاتری مورد تأیید قرارمی گیرد.


 

 

 

 

 


 

دیدگاه‌ها   

+2 # agri water research1 1394-12-23 19:47
با سلام و احترام
تحلیل ها و بررسی های خوبی انجام شده است. با بررسی نتایج سایر مطالعاتی که قبلا در این زمینه انجام شده است می توان نتیجه گیری ها بهتری داشت. برای این منظور می توان مطالعاتی که در زمینه تجارت آب مجازی که میزان آب مصرفی در استان های مختلف کشور و یا در مقیاس ملی برای تولید گندم انجام شده است را بررسی نمود. تفکیک نقاط قوت و ضعف نیز می تواند یافته های سودمندی باشد... با تهیه شدن نقشه کارآیی مصرف آب در گندم نیز میتوان پیشنهادهای منطقه ای داد. به عنوان نمونه در مناطقی که کارآیی کمتر است می توان پیشنهاد به کاهش سطح کشت داد.
پاسخ دادن | پاسخ به نقل قول | نقل قول کردن

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید