Mobile menu
توجه
  • خطای SMTP! دریافت کننده عنوان شده موجود نیست: ExpessSastype@greenslots2017.co

    SMTP با مشکل مواجه شدauthentication required

  • خطای SMTP! دریافت کننده عنوان شده موجود نیست: Ulcenceembothe@gmail.com

    SMTP با مشکل مواجه شدauthentication required

  • خطای SMTP! دریافت کننده عنوان شده موجود نیست: samburton202@aol.co.uk

    SMTP با مشکل مواجه شدauthentication required

  • خطای SMTP! دریافت کننده عنوان شده موجود نیست: ExpessSastype@gmail.com

    SMTP با مشکل مواجه شدauthentication required

  • خطای SMTP! دریافت کننده عنوان شده موجود نیست: shgnjyhdh@turbogames.co

    SMTP با مشکل مواجه شدauthentication required

  • خطای SMTP! دریافت کننده عنوان شده موجود نیست: ybjwkdiqa@turbogames.co

    SMTP با مشکل مواجه شدauthentication required

  • خطای SMTP! دریافت کننده عنوان شده موجود نیست: tzefgddmn@turbogames.co

    SMTP با مشکل مواجه شدauthentication required

مقاله-طرح مدیریت مصرف بهینه آب در بخش کشاورزی

این مقاله قبلاً در  فصلنامه سازمان نظام مهندسی منتشر گردیده است.

 تاریخ درج در پایگاه : 11شهریور1394

آقای حسین شهرستانی عضو سازمان نظام مهندسی کشاورزی ومنابع طبیعی 

 

 

بسمه تعالی

طرح مدیریت مصرف بهینه آب در بخش کشاورزی برای مقابله با یک بحران ملی در راستای استفاده از پتانسیل دانش آموختگان رشته های آب وآبیاری 

 


چکیده:
تا سال ۱۴۰۰، جمعیت کشور به ۱۲۰میلیون نفر خواهد رسید که نیاز غذائی این جمعیت حداقل ۱۲۰ میلیون تن در سال است و اگر بخواهیم با توجه به وضعیت فعلی استفاده از آب، این مقدار را تأمین کنیم ، حداقل به ۱۶۵ میلیارد مترمکعب آب نیاز داریم.
متوسط نزولات آسمانی در کشور یک سوم متوسط بارش جهانی( حدود ۲۵۰ میلیمتر در سال) است . همچنین به جهت وضعیت اقلیمی، میزان تبخیر ۳ برابر میانگین تبخیر در جهان می‌باشد. ۷۰ درصد از حجم ۴۱۷ میلیارد متر مکعب بارش سالیانه به صورت تبخیر هدر می‌رود و تنها ۱۲۵ میلیارد متر مکعب از کلِ بارش جزء منابع آب تجدیدشونده به دو صورت سطحی و زیرزمینی قابل استفاده است.
مصرف آب در کشور ما ۹۶ میلیارد متر مکعب است و ما حدود ۸۰ درصد از منابع آب کشورمان را مصرف می‌کنیم.این رقم در آمریکا 21 درصد، اسپانیا 25 درصد، هند 33 درصد، مصر 46 درصد و چین 29 درصد است.
کشور ما در منطقه ای خشک واقع شده . 85 درصد کشور ما شرایط اقلیمی خشک دارد و تنها در 15 درصد آن شرایط طبیعی است.
در سال 89- 90 بالغ بر 81.7 میلیارد مترمکعب آب در بخش کشاورزی مصرف شده است. در سال 93 مصرف آب کشور برابر کل آب قابل استحصال است و در سال 1400 این مصرف معادل کل آب تجدید شونده خواهد بود.
بیلان منفی کشور 10 تا 12 میلیارد متر مکعب آب است وامکان استحصال آب بیشتر در ایران وجود ندارد. درعین حال
170 هزار حلقه چاه غیرمجاز در کشور وجود دارد و 298دشت از مجموع 609 دشت ایران بیلان منفی دارند که نشانگر بحران ویران کننده ای درمنابع آبی کشور است.
مشکلاتی همچون افزایش مصرف به دلیل افزایش جمعیت، افزایش سطح زیرکشت ، عدم کنترل مصرف آب در بخش کشاورزی و عدم وجود مدیریت مناسب آب از مشکلات منابع آب در ایران است.مطابق آمارهای رسمی، متوسط راندمان آبیاری در ایران حدود 40 درصد است ، هر متر مکعب آب در ایران 930 گرم ماده خشک به دست می‌آید در حالی که(بطور متوسط) در دنیا با همین میزان آب 2.3 کیلوگرم ماده خشک تولید می‌کنند.
برای کاهش فشار بر منابع آب شیرین کشور ، عزمی ملی،همه توان مادی ومعنوی کشور را باید به عرصه بیاورد وهمه راههای ممکن از جمله بهره برداری گسترده از سیستم های آبیاری تحت فشار، استفاده از منابع آب شور.توجّه به آب مجازی و. . . باید در دستور کار قرار گیرد..
سازمان نظام مهندسی کشاورزی ومنابع طبیعی بعنوان یک سازمان گسترده صنفی وتخصصی از مزیّت عضویت 11792 متخصص دررشته های آب و آبیاری درسطوح کارشناسی ، کارشناسی ارشد ودکتری برخوردار است. ومی تواند به اتکا ء این پشتوانه عظیم از نیروی انسانی متخصص ، وهمچنین حضور مؤثّر در بخش کشاورزی ، سهم بزرگی در مدیریت بحران آب درکشور داشته باشد .
حضور نمایندگانی از وزارتخانه های جهاد کشاورزی ، نیرو ، علوم ،تحقیقات وفناوری وسازمان محیط زیست درشورای مرکزی سازمان می تواند ارتباط بین این ارگانهای مهم دولتی رادراین امر فراهم کند.
در قوانین مصوب مجلس مانند : قانون برنامه پنجم توسعه کشور، قانون افزايش بهره وري و قانون نظام جامع دامپروري كشور ، اختیارات مناسبی برای کمک به مدیریت بخش کشاورزی به سازمان نظام مهندسی کشاورزی ومنابع طبیعی داده شده است که می تواند دراین مهم بهره برداری شود..
در مدیریت مصرف بهینه آب در بخش کشاورزی مدیریت عالی با دولت است و سازمان نظام مهندسی کشاورزی ومنابع طبیعی می تواند بعنوان ناظر فنی عمل کند ومتخصصان آبیاری کشور را به عنوان مجریان طرح به عرصه فراخواند.
مشارکت کنندگان در این طرح : 1- وزارت نیرو بعنوان ارگان تأمین کننده آب .
2- وزارت جهادکشاورزی (متوّلی بخش کشاورزی) مصرف کننده آب .
3- سازمان نظام مهندسی کشاورزی ومنابع طبیعی بعنوان مشاور،ناظرفنی ومسئول سازماندهی کارشناسان مورد نیازطرح.
4- متخصصان بخش کشاورزی بعنوان مجریان طرح .
21 پروژه در این مقاله به عنوان عملیات اجرایی درسطح ملی پیش بینی شده است که اجرای آن می تواند در دراز مدت بحران را در کشور مهار کند.
واژه های کلیدی: مدیریت مصرف ، بحران منابع آب ، بخش کشاورزی ، سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی
مقدمه :
با توجه به برنامه ریزی های به عمل آمده تا سال ۱۴۰۰، جمعیت کشور به ۱۲۰میلیون نفر خواهد رسید که نیاز غذائی این جمعیت حداقل ۱۲۰ میلیون تن در سال است و اگر بخواهیم با توجه به وضعیت فعلی استفاده از آب، این مقدار را تأمین کنیم ، حداقل به ۱۶۵ میلیارد مترمکعب آب نیاز داریم اما پتانسیل آب قابل استحصال کشور حداکثر ۱۳۰ میلیارد مکعب است . (به نیا ، محمدرضا ؛1390 )
به تناسب جمعیت ونیازهای حیاتی، اقتصادی ، بهداشتی و زیست محیطی از نظرمنابع آب در ایران درتنگنا هستیم.
سرزمین وزیست بوم ما جزء مناطق خشک و نیمه خشک کره زمین است ، مصرف نسنجیده ومدیریت نامناسب منابع آب و مزید بر آن خشکسالی سالهای اخیر و پیش بینی ادامه آن درسالهای آتی ، در این امر مهم وضعیت کشوررا بحرانی کرده است .
متوسط نزولات آسمانی در کشور حدود ۲۵۰ میلیمتر در سال است که یک سوم متوسط بارش جهانی محسوب می‌شود. همچنین به جهت وضعیت اقلیمی، میزان تبخیر ۳ برابر میانگین تبخیر در جهان می‌باشد. ۷۰ درصد از حجم ۴۱۷ میلیارد متر مکعب بارش سالیانه(292 میلیارد متر مکعب) دفعتاً به صورت تبخیر هدر می‌رود و تنها ۱۲۵ میلیارد متر مکعب از کلِ بارش جزء منابع آب تجدیدشونده به دو صورت سطحی و زیرزمینی قابل استفاده است. (مركزتحقيقات راهبردی غذا وكشاورزی دانشگاه تهران ؛ ۱۳۹۳)
مقدار بارش سالانه حدود 380تا 430 میلیارد متر مکعب برآورد شده است که حدود 65 درصد ازکل بارش سالانه( 280میلیارد مترمکعب) تبخیر می شود. (طهماسبی، رمضان؛ ص15)
بارش سالانه ایران بیش از 400 میلیارد متر مکعب است ،ولی حداکثر 90 تا100 میلیارد متر مکعب آن مورد استفاده قرار می گیرد. (طهماسبی،رمضان ؛ 1385 ص7 )
مصرف آب در کشور ما ۹۶ میلیارد متر مکعب است این در مقایسه با ۱۲۰ میلیارد متر مکعب کل آب تجدید شونده کشور نشان دهنده این است که ما حداقل ۸۰ درصد از منابع آب کشورمان را مصرف می‌کنیم یعنی ۲۰ درصد هم بیشتر از آن چه که در دنیا ارزیابی شده آب مصرف می‌کنیم.(چیت‌چیان ، حمیدرضا ؛ 1393)
بر اساس استانداردهای بین‌المللی فقط حق برداشت 40 تا 50 درصد از آب شیرین قابل استحصال کشور را داریم.
(قره یاضی ، بهزاد ؛ 1393)
ولی درحال حاضردرکشور ما حدود 80 درصد از این منابع مصرف می شود که این امر یک ضایعه غیر قابل جبران است . (طبایی ، احمد ؛ 1393)
وزیر اسبق کشاورزی این رقم رابیش از این می داند : میزان مصرف آب در ایران چندین برابر استانداردهای جهانی و کشورهای توسعه یافته است به طوری که ایرانیان سالانه 85 درصد آبهای تجدیدشونده خود را مصرف می کنند.
این رقم در آمریکا 21 درصد، اسپانیا 25 درصد، هند 33 درصد، مصر 46 درصد و چین 29 درصد است.
این در حالی است که در برخی مناطق کشور، 140 درصد آب های تجدیدشونده مورد مصرف قرار می گیرند و این امر از مهمترین موانع توسعه کشور است. (کلانتری ، عیسی ؛ 1393- 1)
وی عقیده دارد:اگر تخریب سریع و شگفت‌¬آور منابع آب زیرزمینی با روند کنونی ادامه یابد، ایران با تاریخ هفت هزار‌ ساله‌¬اش تا 20 سال دیگر غیرقابل سکونت خواهد بود . (کلانتری ، عیسی ؛ 1393- 2)
در کشور ما بخش کشاورزی ، مصرف کننده اصلی آب است و بیش از 90 درصد آب کشور را استفاده می‌کند. (مرگن ، لیلا ؛1393)
متوسط بارندگی سالانه کشور 256 میلی متر است. به جز حدود 10 درصد از مساحت ایران ، که بین دریای خزرو
سلسله جبال البرز قرار داردورشته کوههای البرز وزاگرس در شمال غربی ایران،آب وهوای بقیه نقاط کشور خشک و
نیمه خشک است. (طهماسبی ، رمضان 1385 ، ص12)
اقليم آب و هوايي در ايران متنوع بوده و در نقاط مختلف آب و هوايي متفاوت دارد به طوري كه در نقاط خشك و گرم (كه وسعت زيادي از كشور را تشكيل مي دهد) در فصل تابستان درجه حرارت از 34 تا 50 درجه سانتيگراد (93 تا 122 درجه فارنهايت) متغير است و بارندگي ها نيز در قسمت اعظم كشور كه جزو مناطق خشك و نيمه خشك است، محدود به دوره كوتاه زمستان و اوايل بهار آن هم به ميزان كم است.
در كشور ما تقريباً سه اقليم آب و هوايي غالب وجود دارد كه قسمت اعظم آن به وسعت 74 درصد يعني سه چهارم مساحت آن داراي ویژگی های آب و هوايي خشك و نيمه خشك با بارندگي كمتر از 250 ميليمتر و قسمت ديگر به وسعت 17 درصد داراي بارندگي نسبتاً متوسط بين 250 تا 500 ميلي متر جزو مناطق معتدل است و بقيه مساحت آن حدود 9 درصد با بارندگي بيش از 500 ميلي متر جزو مناطق مرطوب محسوب مي شود. ( شركت سهامي آب منطقه اي مازندران و گلستان ، روابط عمومي ؛ 1393)
به اعتقاد رئیس انجمن علوم زراعت و اصلاح نباتات ، مشکل ایران خشکسالی نیست بلکه خشکی است و با پدیده خشکی می‌توان از طریق بهره‌گیری از فن‌آوری‌های روز دنیا ، کنار آمد. (قره یاضی ، بهزاد ؛ 1393 )
سازمان نظام مهندسی کشاورزی ومنابع طبیعی بعنوان یک سازمان گسترده صنفی وتخصصی از مزیّت عضویت 11792 عضومتخصص دررشته های آب و آبیاری درسطوح کارشناسی ، کارشناسی ارشد ودکتری برخوردار است. (سازمان نظام مهندسی کشاورزی ومنابع طبیعی؛ 1393) ومی تواند به اتکا ء این پشتوانه عظیم از نیروی انسانی متخصص ، وهمچنین حضور مؤثّر در بخش کشاورزی ، سهم بزرگی در مدیریت بحران آب درکشور داشته باشد .
بهره برداری از منابع آبی برای تولید محصولات کشاورزی به شیوه های مدرن چون کشت گلخانه ای ، استفاده از شیوه های مختلف آبیاری تحت فشار و بالا بردن متوسط راندمان آبیاری در ایران( درحال حاضر در کشور ما به ازای مصرف هر متر مکعب آب، حدود یک کیلوگرم محصول تولید می شود حال آنکه متوسط جهانی این عدد به ازای مصرف هر مترمکعب آب در حدود 2.5 کیلوگرم است.)، تشویق کشاورزان مناطق مختلف کشور به انتخاب محصولات مناسب با پتانسیل آبی همان منطقه(الگوی کشت) ، ترویج گونه های گیاهی مقاوم به خشکی وشوری ، و... هزاران راه نرفته دیگر که می تواند کشور را درمقابل با این بحران یاری کند و همچنین جایگاه این سازمان تخصصی را دراذهان کشاورزان و برنامه ریزان کشور تبیین کند .

لذا پیشنهاد می شود ، برنامه مصرف بهینه آب در بخش کشاورزی باکمک کارشناسان خبره این بخش تنظیم شده وبه عنوان استراتژی سازمان انتخاب گردد و با مساعدت قوای مقنّنه ومجریه وقضائیّه کشور اجرا شده و با استفاده از پتانسیل پنهان این سازمان ، امکان گذر از این بحران باخسارت کمتر برای کشور فراهم گردد .
ضرورت :
1- مشکل جهانی
کمبود آب موضوعی جهانی است، در سال 1411م (1390ه.ش) سرانه مصرف هر نفر 2000 مترمکعب بود که در سال 2025م (2004 ه.ش) به816 مترمکعب خواهد رسید. (قهرودی ، منیژه ؛ 1393)
بحران آب به این معنی است که یا در حال حاضر منابع آبی کافی برای مصرف کشور در اختیار نداریم و یا در آینده نخواهیم داشت. ( زارع ، مهدی ؛ 1393 )
97 درصد منابع آب جهان شور است و از 3 درصد آب شیرین جهان هم بخش عمده آن در قطب ها و یخچال های طبیعی زمین ذخیره شده است.(ایرج ، رضایی؛ 1393)
مساله کمبود آب به تنهایی مطرح نیست بلکه این موضوع مشکلاتی چون مهاجرت، ناهنجاری های اجتماعی، جنگ و پیامدهای زیست محیطی را هم به همراه می آورد. ( زارع ، مهدی ؛ 1393 )
2- اقلیم خشک ایران
ایران کشوری خشک و در برخی مناطق آن کوهستانی است. این منطقه دوره هایی داشته که در آن یخچال های طبیعی بسیاری به وجود آمده اند و آخرین این دوره ها به 12000 سال پیش بر می گردد. بسیاری از منابع آب های زیرزمینی ما از همین دوره ها به جا مانده اند .(قهرودی ، منیژه ؛ 1393)
اگر نقشه شهرهای قدیمی ایران را با نقشه یخچال ها تطبیق دهیم می بینیم که همه این شهرها در پای این یخچال ها به وجود آمده اند. ما تمام ذخایری که در طول 12000 سال جمع شده است را در این چند سال مصرف کرده ایم.
بیش از 20 درصد منابع آب شیرین دنیا در منطقه آمریکای شمالی وجود دارد و آن ها از این بابت نگرانی ندارند (کبیری جهان آبادی ، علی ؛ 1393) اما در ایران به دلیل کمبود منابع آب شیرین، باید ارزش آب بسیار بالا باشد که اینطور نیست.
کشور ما در منطقه ای خشک واقع شده . 85 درصد کشور ما شرایط اقلیمی خشک دارد و تنها در 15 درصد آن شرایط طبیعی است. (قهرودی ، منیژه ؛ 1393)
3- وضعیت آبی ایران درحال حاضر
بحث تغییر اقلیم در کشور باعث شده که 50 سال پیش در ایستگاه ارومیه بیش از 400 میلی متر بارش داشتیم در حالی که الان این عدد به بیش از 200 میلی متر رسیده است. البته در مقابل میزان بارش در تهران چند میلی متر زیادتر شده است. (میرزایی، مهدی؛ 1393)
ایران 13 سال است که درگیر خشکسالی است. (قهرودی ، منیژه ؛ 1393)
در سال 93 مصرف آب کشور برابر کل آب قابل استحصال آن است و در سال 1400 این مصرف معادل کل آب تجدیدشونده خواهد بود. (ایرج ، رضایی؛ 1393)
بیلان منفی کشور 10 تا 12 میلیارد متر مکعب آب است وامکان استحصال آب بیشتر در ایران وجود ندارد. (قره یاضی ، بهزاد؛1393)
کمبود منابع آب شیرین یکی از مشکلات بزرگ کشور است . در ایران طی سال های گذشته فشار زیادی به منابع آب شیرین وارد شده و تنها راه ما این است که این فشار را کاهش دهیم. (ایرج ، رضایی؛ 1393)
استان سیستان و بلوچستان دارای کمترین سرانه آب مصرفی است و پس از این استان، استان تهران قرار دارد که دلیل آن جمعیت بسیار زیاد ساکن در تهران است . (میرزایی، مهدی؛ 1393)
تاکنون سالانه 85 تا 90 میلیارد متر مکعب آب برای تولید محصول در بخش کشاورزی مصرف می‌شد که مسوولان وزارت نیرو اعلام کردند از سال زراعی امسال(مهر ماه 1393) مصرف آب در بخش کشاورزی به50 میلیارد متر مکعب محدود خواهد شد. ( شریعتمدار ، سیدمحمدحسن؛ 1393)
4- مشکل سد سازی
مشکل بزرگ دیگر ما توسعه بی رویه سدسازی در کشور طی سال های اخیراست.
به روایت کمیسیون جهانی سدها شش چالش سدسازی چنین ذکر شده است:
1- هزینه های خانمان برانداز سدها
2- افزایش انتشار گازهای گلخانه ای توسط سدها
3- عملکرد اقتصادی ضعیف آنها
4- ناکامی در تحقق منافع پیش بینی شده
5- تعصب ورزی نسبت به سدهای بزرگ
6- قایل نشدن اهمیت یکسان برای راه حل های دیگری که وجود دارد.
70 میلیون انسان در جهان به دلیل سدسازی، سکونتگاه خود را از دست داده اند و ایران به دلیل اینکه سومین کشور سدساز دنیاست، پس تخریب سکونتگاه های انسانی در آن باید بیشتر از متوسط جهانی باشد.
آمارها می گوید از یک سد بزرگ پس از 20 سال، 7.5 میلیارد تن دی اکسید کربن بیشتر از زمانی که آن سد وجود نداشته، منتشر شده است. (درویش ، محمد ؛ 1393)
سیاست وزارت نیرو در سال های قبل مهارآبهای سطحی از طریق احداث بی رویه سدها و شروع کردن سدهای تازه با وجود کمبود اعتبار بوده است، با این استدلال که اگر کار شروع شود، دولت در سال های بعد مجبور خواهد شد که تخصیص مناسبی برای پایان آن صورت دهد.
این پرسش ازبرنامه ریزان کشور مطرح است که چرا به جای توسعه سدسازی به سمت گسترش آبخوان داری نرفته ایم که به مراتب بهتر وکم هزینه تر از آن است . (درویش ، محمد ؛ 1393)
5- مدیریت منابع آب
مشکلاتی همچون افزایش مصرف به دلیل افزایش جمعیت، افزایش سطح زیرکشت ، عدم کنترل مصرف آب در بخش کشاورزی و عدم وجود مدیریت مناسب آب از مشکلات منابع آب در ایران است.
در ایران چیزی به نام استراتژی آب نداریم، این در حالی است که همسایگان ما چون افغانستان استراتژی آب دارند . (میرزایی، مهدی؛ 1393)
در دانشگاه ها هرکس که هیدرولوژی می خواند، وقتی چرخه هیدرولوژی برایش ترسیم می شود، هیچ گاه گفته نمی شود مقداری از آب که آلوده شد دیگر از چرخه خارج می شود.درصورتیکه ما برنامه ای برای تصفیه وبازچرخانی این آبهانداریم. (میرزایی ، مهدی؛1393)
در بخش هایی از تهران از جمله جنوب شرقی و غرب و شمال غربی و حتی جنوب غربی تهران، مردم آبی می خورند که به لحاظ تعریف مهندسی"فاضلاب" است. طبق تعریف آبی که نیترات و فسفات داشته باشد، اسمش فاضلاب است، حتی اگر این آب زلال باشد، تمیز باشد، بی بو و بی رنگ باشد. (میرزایی ، مهدی؛1393)
در گذشته یک خط کش می گذاشتند بین دو استان و آب را تقسیم می کردند در حالی که ارزش آب برای دو استان یکسان نیست. (کبیری جهان آبادی- علی؛ 1393)
مدیریت تطبیقی منابع آب این امکان را می دهد که در حوزه بزرگ تری بحران آب را کنترل کنیم. روش های غیرسازه ای کاهش ریسک سدها یکی از این روش های مدیریتی است.
برای کاهش فشار بر منابع آب شیرین کشور ، استفاده از منابع آب شور ضرورت دارد که برای عملی شدن آن نیز باید موارد زیر بررسی شود :
1- چگونگی دستیابی به حجم مورد نیاز از آب شور جهت انتقال
2- نحوه و چگونگی انجام انتقال
3- چگونگی بهره گیری از آب شور و تعیین پتانسیل های مصرف آب شور در جهت تولید و رشد اقتصادی
4- بررسی اثرات متقابل زیست محیطی در روند انتقال و مصرف آب. (ایرج ، رضایی؛ 1393)
6- مصرف آب در بخش کشاورزی
اگر تا 40 درصد از منابع آبی تجدیدشونده درکشوری مصرف شود اشکالی ندارد .درصورتیکه حداکثر برداشت مجاز از منابع آبی تجدیدشونده 60 درصد است هم اکنون کشور ما در حدود 80 درصد از این منابع خود را مصرف می کند که این امر نزدیک شدن یک فاجعه راخبر می دهد. (طبایی ، احمد ؛ 1393)
بخش کشاورزی در کشور ما، مصرف کننده اصلی آب است ، با توجه به کمبود منابع آبی در کشور، این سؤال مطرح می شود که آیا کشت هر محصولی برای ما یک مزیت است یا خیر ؟ مطمئنا توجّه به بحث آب مجازی می تواند در این زمینه بسیار کارگشا باشد. یعنی به جای آنکه منابع بسیار باارزش آبمان را صرف تولید محصولاتی چون هندوانه و خربزه کنیم، می توانیم آنها را از خارج وارد کنیم و در کنار آن به تولید محصولات استراتژیکی چون گندم و جو آن هم در سطح مشخصی بپردازیم. ( طبایی ، احمد ؛ 1393)
170 هزار حلقه چاه غیرمجاز در کشور وجود دارد و 298دشت از مجموع 609 دشت ایران بیلان منفی دارند.مطابق آمارهای رسمی، متوسط راندمان آبیاری در ایران حدود 40 درصد است. (طبایی ، احمد ؛ 1393 )
در حال حاضر به ازای هر متر مکعب آب در ایران 930 گرم تا یک کیلوگرم ماده خشک به دست می‌آید در حالی که(بطور متوسط) در دنیا با همین میزان آب 2.3 کیلوگرم ماده خشک تولید می‌کنند.(قره یاضی ، بهزاد ؛ 1393) به عبارت دیگر هم تلفات بسیار بالای آب داریم و هم بهره وری پایین.
از ابتدای اجرای طرح سیستم آبیاری تحت فشار که از سال 74 در کشور آغاز شد، یک میلیون 200 هزار هکتار از اراضی کشاورزی کشور به این سیستم تجهیز شده است . (سجادی رحیم ؛ ۱۳۹۱)
از حدود 8.7 میلیون مترمکعب اراضی آبی در کشور تاکنون فقط حدود 15 درصد آن به سیستم های آبیاری تحت فشار مجهز شده است.
در شرایط فعلی، پتانسیل اجرای سیستم های آبیاری تحت فشار در کشور با تمام امکانات کمتر از 300 هزار هکتار در سال است، اما بالاترین سطح اجرا شده تاکنون برابر با 165 هزار هکتار در سال بوده است از حدود هشت میلیون و400هزار هکتار اراضی آبی موجود تنها 4.5 میلیون هکتار آن قابلیت تجهیز و امکان اجرای سیستم های آبیاری تحت فشار و قطره ای را دارد. (مرادی ، علی اکبر ؛ 1393)
مطابق نظرآمار اداره کل آمار و اطلاعات وزارت نیرو در سال 89-90 بالغ بر 81.7 میلیارد مترمکعب آب در بخش کشاورزی مصرف شده است. اگر این عددرا بر وسعت اراضی آبی کشورکه حدود 8.7 میلیون هکتار است تقسیم کنیم،میزان آب مصرفی هر هکتار به طور متوسط 9390 مترمکعب می شود.لذا می توان گفت که راندمان آبیاری در مزارع کشور به طور متوسط 49 درصد است. (جانباز ، حمیدرضا ؛ ۱۳۹۳)
برآورد دیگری نیز در این زمینه ارائه شده است (و برمبنای محاسبه هشت میلیون و400هزار هکتاری اراضی آبی کشوراست) که مدعی است در شرایط فعلی به طور متوسط راندمان آبیاری کشاورزی در مزارع کشور حدود 43 درصد است که با بهره گیری از روش آبیاری تحت فشار این راندمان می تواند به 75 تا 80 درصد برسد. (مرادی ، علی اکبر ؛ 1393)
7- مشکل بیکاری کشاورزان
مشکل بیکاری بالا در کشور، خود یکی از مهم ترین موانع در بحث ساماندهی مدیریت آب در بخش کشاورزی است، چراکه بخش کشاورزی حدود 23 درصد اشتغال کشور را به خود اختصاص داده و مسوولان نگرانند که در صورت تعطیلی چاه های غیرمجاز و واقعی کردن قیمت آب کشاورزی، بیکاری افزایش یابد. (طبایی ، احمد ؛ 1393)
تعریف:
بحران آب
بحران آب به این معنی است که یا در حال حاضر منابع آبی کافی برای مصرف کشور در اختیار نداریم و یا در آینده نخواهیم داشت. ( زارع ، مهدی ؛ 1393)
مدیریت مصرف بهینه آب در بخش کشاورزی
1- ارتقاء راندمان آبياري بخش که درحال حاضر کمتراز 50 درصد است. (جانباز ، حمیدرضا ؛ ۱۳۹۳)،از طريق:
الف : اجراي عمليات زيربنايي آب و خاك از جمله طرحهاي تجهيز و نوسازي، توسعه شبكه‌‌ها، زهكشها
ب : ترویج واجرای روشهاي نوين آبياري(ازجمله: اصلاح و تغيير روش هاي آبياري سنتي به سيستم آبياري تحت فشار(
ج : قطعه بندي و تسطيح اراضي و بهبود شيب اراضي کشاورزی با ماشين آلات و وسايل تسطيح.
د : اجراي عمليات به‌زراعي و به‌نژادي
2- تدوين برنامه و اجراي طرح جامع آموزش و ترويج كشاورزي با هدف گذاری برای افزایش تولید محصول به ازاء واحد حجم مصرفی .
3- ايجاد انگيزه در كشاورزان براي بالابردن بازدهي آبياري.
4- ترغیب کشاورزان مناطق مختلف کشور به انتخاب محصولات مناسب با پتانسیل آب هوایی همان منطقه و
5- تحويل آب مورد نياز كشاورزان به صورت حجمي براساس الگوي كشت هرمنطقه پس از انجام مراحل زیر:
الف- مشخص نمودن نياز آبي گياه در طي مراحل رشد و مشخص نمودن فواصل زمان آبياري براي هرگياه با توجه به آب و هواي هر منطقه.
ب- مشخص نمودن انواع گياهان قابل كشت (الگوي كشت) در هر منطقه با توجه به شرايط اقليمي و آب و خاك.
ج- تضمين خريد و فروش محصولاتی که با رعايت الگوي كشت توسط كشاورزان تولید شده، توسط ارگان هاي ذيربط دولتی
6- تهيه و تدوين برنامه گردش آب درسيستم هاي آبياري سطحي و اعمال مديريت بهينه توزيع در بهره برداري از تأسيسات مربوطه. چون بر خلاف روش آبياري تحت فشار، سيستم هاي آبياري سطحي مستلزم يك كار مديريتي و نظارت دقيق در توزيع صحيح است تا يك كار سرمايه گذاري. هرچند كشاورزان با اين روش به تجربه آشنايي دارند، اما پيشرفت هاي علمي و انتقال دانش فني در زمينه بالابردن بازدهي آبياري به كشاورزان انتقال نيافته است. (شركت سهامي آب منطقه اي مازندران و گلستان- روابط عمومي ؛ 1393)
7- ترویج گونه های گیاهی زودرس ومقاوم به خشکی وشوری
8- تغییر فصل کشت،-فصل كاشت برخي محصولات را تغيير دهيم، به‌عنوان مثال چغندر را به جاي آنكه در فصل بهار بكاريم، در پاييز اين محصول كاشت شود كه مصرف آب را40 تا 50درصد كاهش مي‌دهد.
9- معرفی ارقام جدید بذر با عمر رشد کوتاه ؛ ارقام ذرت، گندم و چند محصول ديگر را به‌گونه‌اي كشت كنيم كه مدت رشد آنها كمتر باشد.
10- در برنامه‌اي بلندمدت محصولات سبزي و صيفي در محيط گلخانه‌اي كشت شود. (كشاورز، عباس ؛ 1393)
11- ايجاد تشكل‌هاي آب‌بران و انجام حمايت‌هاي مالي و فني از آنها
12- خريد چاههاي كم بازده كشاورزي براي تعادل بخشي منابع آب زيرزميني
13- جايگزيني پساب با چاه‌هاي كشاورزي در دشت‌هاي ممنوعه
14- تقويت و استقرار گروه های گشت و بازرسي در سراسر كشور
15- تهيه و نصب كنتور حجمي و هوشمند آب و برق،اطلاع رساني و ايجاد سامانه پايش و كنترل برداشت از چاهها
16- كنترل،‌ نظارت و مسلوب‌المنفعه نمودن چاههاي فاقد پروانه مضر به مصالح عمومي در دشت‌هاي فاقد پتانسيل
17- اجراي پروژه های تغذيه مصنوعي و پخش سيلاب در دشت‌هاي ممنوعه
18- مطالعه و اجراي پروژه‌هاي آبخيزداري
19- جلوگيري از اضافه برداشت چاه‌هاي مجاز (داراي پروانه بهره‌برداري) و تعديل كليه پروانه‌هاي چاه‌هاي كشاورزي مجاز توسط كميسيون‌هاي صدور پروانه براساس پتانسیل آبی منطقه و تجهیز كليه چاه‌ها براساس ميزان حجم پروانه‌هاي تعديل شده، به لوازم اندازه‌گيري هوشمند.
20- تعيين و اعلام الگوي كشت بهينه و نيز روش بهبود شيوه‌هاي آبياري را در كليه دشت‌هاي كشور
21- انجام مطالعات فضاي سبز در كليه شهرهاي كشور براساس سهميه آب فضاي سبز تعيين شده توسط وزارت نيرو اقدام و تغيير فضاي سبز موجود به الگوي فضاي سبز كم آب طلب و اصلاح شيوه‌ي آبياري
22- تعیین وابلاغ سرانه مناسب فضاي سبز شهرها وروستاها باتوجه به اقليم مناطق مختلف كشور.
23- تهيه و ارايه پيش‌نويس لايحه تشديد برخورد و افزايش مجازات متجاوزين به منابع آب .
24- صدور مجوز براي صنايع حداكثر در سقف سهميه آب صنعتي تعيين شده توسط وزارت نيرو در هر محدوده منطقه و در صورت نياز به آب بيشتر تأمین از طريق خريد چاه‌هاي كشاورزي ، بازيافت آب مصرفي، استفاده از آبهاي غيرمتعارف و نيز افزايش بهره‌وري مصرف آب بوسیله وزارت صنعت، ‌معدن و تجارت ( وزارت نیرو؛1393)
25- و... هزاران راه نرفته دیگر(که در کمیسیون های تخصصی در هر منطقه متناسب با پتانسیل منطقه طراحی و پس از تصویب در شوراي حفاظت منابع آب استان اجرا می شود.)
مزیت سازمان :
1- سازمان نظام مهندسی کشاورزی ومنابع طبیعی بعنوان یک سازمان گسترده صنفی وتخصصی از مزیت عضویت 11792عضومتخصص دررشته آبیاری(6 درصد اعضاء)درسطوح کارشناسی ، کارشناسی ارشد ودکتری برخوردار است. (سازمان نظام مهندسی کشاورزی ومنابع طبیعی؛ 1393)

سطح تحصیلات مرد زن جمع
کارشناس آبیاری 6900 3422 10322
کارشناس ارشد 1123 251 1374
دکتری 90 6 96
جمع 8113 3679 11792

2- حضور نمایندگانی از وزارتخانه های جهاد کشاورزی ، نیرو ، علوم ،تحقیقات وفناوری وسازمان محیط زیست درشورای مرکزی سازمان می تواند ارتباط بین این ارگانهای مهم دولتی رادراین امر فراهم کند.(قانون تأسیس سازمان نظام مهندسی کشاورزی ومنابع طبیعی جمهوری اسلامی ایران؛1380- ماده 6)
3- در قوانین مصوب مجلس مانند : قانون برنامه پنجم توسعه کشور، قانون افزايش بهره وري و قانون نظام جامع دامپروري كشور موادقابل توجهی برای مدیریت بهینه آب تصویب شده و اختیارات مناسبی برای کمک به مدیریت بخش کشاورزی به سازمان نظام مهندسی کشاورزی ومنابع طبیعی داده شده است که می تواند دراین مهم بهره برداری شود.
ماده 143 قانون برنامه پنجم توسعه کشور:
به منظور حفظ ظرفيت توليد و نيل به خودكفايي در توليد محصولات اساسي كشاورزي و دامی از جمله گندم، جو، ذرت، برنج، دانه‌هاي روغني، چغندر قند و نيشكر، گوشت سفيد، گوشت قرمز، شير و تخم مرغ، اصلاح الگوي مصرف بر اساس استانداردهاي تغذيه، گسترش كشاورزي صنعتي و دانش بنيان، فراهم‌نمودن زير ساختهاي امنيت غذايي و ارتقاء ارزش افزوده بخش كشاورزي بر مبناي ملاحظات توسعه پايدار سالانه به ميزان هفت درصد(7%) نسبت به سال 1388 در طول برنامه اقدامات زير انجام مي‌شود:
الف- ارتقاء راندمان آبياري بخش به حداقل چهل درصد(40%) در سال آخر برنامه از طريق اجراي عمليات زيربنايي آب و خاك از جمله طرحهاي تجهيز و نوسازي، توسعه شبكه‌‌ها، زهكشها و روشهاي نوين آبياري و اجراي عمليات به‌زراعي و به‌نژادي
ب- تحويل آب مورد نياز كشاورزان به صورت حجمي براساس الگوي كشت هرمنطقه و با استفاده از مشاركت بخش غيردولتي
ج- ارتقاء شاخص بهره‌وری مصرف آب در بخش کشاورزی و افزایش تولید محصول به ازاء واحد حجم مصرفی

استفاده از اختیارات سازمان نظام مهندسی کشاورزی ومنابع طبیعی در قانون نظام جامع دامپروري كشور مصوب مورخ 7/5/1388 مجلس شورای اسلامی برای الزام تشکلها ومراکز خدمات دامپروری غیر دولتی به مدیریت مصرف بهینه آب در بخش کشاورزی:
ماده 15- به منظور ساماندهی امور مشاورهای، ترويجی، فرهنگي، آموزشي، مطالعاتی، تحقيقاتی و امور خدماتي و نظارت بر نحوة عملكرد اشخاص حقيقي و حقوقي شاغل موضوع این قانون، وزارت جهاد كشاورزي مکلف است ترتیبی اتخاذ نماید تا از طریق سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی کشور، پروانة تأسيس تشكلها و مراكز خدمات دامپروري غير دولتي، حداكثر ظرف يك ماه پس از ثبت درخواست متقاضي و تكميل پرونده، صادر گردد. در صورت مخالفت سازمان نظام مهندسي كشاورزي و منابع طبيعي كشور با صدور هريك از مجوزهاي مذكور، بايد مراتب به صورت كتبي و مستدل به متقاضي اعلام شود.
آئيننامه اجرائي اين ماده حداكثر ششماه پس از تصويب اين قانون به پيشنهاد وزارت جهاد کشاورزی و با مشارکت سازمان نظام مهندسي كشاورزي و منابع طبيعي کشور به تصويب هيأت وزيران ميرسد.
ماده 16- از تاريخ تصويب اين قانون، صدور هرگونه مجوز اعم از موافقت اصولي، پروانة تأسيس و پروانة بهره برداري آزمايشگاههاي تجزیة خوراك دام، آزمايشگاههاي تجزیة شير خام، ميادين دام، مراکز جمع آوری شیر، مراكز توليد مواد ژنتيكي (اسپرم، جنین، تخمک) و آزمايشگاههاي مرتبط با تخصصهاي موضوع این قانون، بر عهدة سازمان نظام مهندسي كشاورزي و منابع طبيعي کشور و بر اساس سیاستها و نظارت وزارت جهادكشاورزي خواهد بود. دستورالعمل اجرائی اینماده ظرف سه ماه پس از تصویب این قانون توسط وزیر جهادکشاورزی ابلاغ ميشود. ( قانون نظام جامع دامپروري كشور، 1388، ماده 15و16)

استفاده از اختیارات سازمان نظام مهندسی کشاورزی ومنابع طبیعی در قانون افزايش بهره وري بخش کشاورزی ومنابع طبیعی، مصوب مجلس شورای اسلامی برای الزام تشکلها ومراکز خدمات دامپروری غیر دولتی به مدیریت مصرف بهینه آب در بخش کشاورزی:
ماده2 ـ قانون افزايش بهره وري ، به منظور:
الف ـ ارائه مشاوره فني، اجرائي، ترويجي و مديريتي براي بهبود شرايط و افزايش كمّي و كيفي محصولات، اصلاح و بهبود شيوه‌هاي مصرف عوامل توليد و نهاده‌ها در محصولات و توليدات كشاورزي و منابع طبيعي؛
ب ـ انجام فعاليتهاي مهندسي و تأمين زمينه‌هاي افزايش ارزش افزوده و ارتقاء بهره‌وري بخش كشاورزي و منابع طبيعي؛
ج ـ تشخيص و درمان آفات و بيماري‌هاي گياهي و دامي
سازمان‌هاي نظام مهندسي كشاورزي و منابع طبيعي و نظام دامپزشكي جمهوري اسلامي ايران موظفند حسب مورد و متناسب با استعدادها و شرايط بخش كشاورزي و منابع طبيعي هر منطقه و در قالب سياستها و ضوابط حاكميتي اعلامي از سوي وزارت جهاد كشاورزي و سازمانهاي حاكميتي تابعة آن، مجوز تأسيس درمانگاهها (كلينيكها)، مجتمع‌هاي درماني (پلي كلينيكها)، آزمايشگاهها، داروخانه‌ها، بيمارستانهاي دامي، مراكز تلقيح مصنوعي و مايه‌كوبي و شركتهاي مهندسي و خدمات مشاوره فني ـ اجرائي ـ مديريتي ـ مالي و بيمه ـ اقتصادي ـ بازرگاني و كشاورزي را صادر و نظارت نمايند.
تبصره1ـ مراكز مذكور در اين ماده به صورت غيردولتي اداره شده و براساس قوانين مربوطه در مراجع ذي‌صلاح قانوني ثبت و تحت نظارت سازمانهاي نظام مهندسي كشاورزي و منابع طبيعي و نظام دامپزشكي جمهوري اسلامي ايران ارائه خدمت مي‌نمايند.
تبصره4ـ مراكز موضوع اين ماده موظف به رعايت سياستهاي حاكميّتي و برنامه‌هاي ابلاغي از سوي وزارت جهاد كشاورزي و دستورالعملهاي ابلاغي از سوي سازمانهاي نظام مهندسي كشاورزي و منابع طبيعي و نظام دامپزشكي جمهوري اسلامي ايران مي‌باشند. در غير اين صورت، وزارت جهاد كشاورزي موظف است در رابطه با ادامة فعاليت آنان اقدامات قانوني لازم را به عمل آورد.
تبصره5 ـ فروش نهاده‌هاي كشاورزي از قبيل انواع كود و سم و دارو توسط فرشندگان مجاز، تنها با دريافت نسخه‌هاي مرتبط كه توسط مراكز موضوع ماده (2) اين قانون صادر مي‌شود قابل انجام مي‌باشد. پروانه فعاليت متخلفين از احكام اين ماده، توسط مراجع ذي‌صلاح صادركننده پروانه، لغو مي‌شود.
تبصره6 ـ خريدهاي تضميني در محصولات غيراساسي منوط به پذيرش شرايط الگوي كشت از طرف كشاورزان و توليدكنندگان مي‌باشد. (قانون افزایش بهره وری بخش کشاورزی ومنابع طبیعی؛ 1389 ماده2)
عملیات اجرایی :
1- سازمان نظام مهندسی کشاورزی ومنابع طبیعی به دلایل ذکر شده فوق و ویژگیهای اقلیمی کشوردر دوره چهارساله( 1393- 1397)استراتژی خودرا برای فعالیت اعضاء در بخش کشاورزی مصرف بهینه آب اعلام کند بطوریکه این مهم در تمام فعالیتهای اعضای سازمان در عرصه کشاورزی کشور تجلی پیدا کند.
2- فراخوان وسازماندهی متخصصان وخبرگان بخش کشاورزی بوسیله سازمان نظام مهندسی کشاورزی ومنابع طبیعی کشور برای همکاری دراجرای طرح مدیریت مصرف بهینه آب در بخش کشاورزی کشور.
3- اجراي عمليات زيربنايي آب و خاك از جمله طرحهاي تجهيز و نوسازي، توسعه شبكه‌‌ها، زهكشها و روشهاي نوين آبياري و اجراي عمليات به‌زراعي و به‌نژادي و بالا بردن متوسط راندمان آبیاری در ایران توسط وزارت جهادکشاورزی.
4- تهيه و تدوين برنامه گردش آب در سيستم هاي آبياري سطحي و اعمال مديريت بهينه توزيع در بهره برداري از تأسيسات مربوطه. چون بر خلاف روش آبياري تحت فشار، سيستم هاي آبياري سطحي مستلزم يك كار مديريتي و نظارت دقيق در توزيع صحيح است تا يك كار سرمايه گذاري. هرچند كشاورزان با اين روش به تجربه آشنايي دارند، اما پيشرفت هاي علمي و انتقال دانش فني در زمينه بالابردن بازدهي آبياري به كشاورزان انتقال نيافته است. (شركت سهامي آب منطقه اي مازندران و گلستان- روابط عمومي ؛ ایانا. شهریور 1393)
5- تحويل آب مورد نياز كشاورزان توسط وزارت نیرو به صورت حجمي براساس الگوي كشت هرمنطقه
6 - ترویج گونه های گیاهی زودرس و مقاوم به خشکی وشوری توسط وزارت جهاد کشاورزی.
7- تعیین الگوی کشت هر منطقه توسط وزارت جهاد کشاورزی، براساس شرایط کم آبی و تشویق کشاورزان مناطق مختلف کشور به انتخاب محصولات مناسب با پتانسیل آب و هوایی همان منطقه
8- تجهیز30 درصد اراضی آبی کشور به سیستم آبیاری تحت فشار(تاکنون فقط حدود 15 درصداراضی آبی درکشور به سیستم های آبیاری تحت فشار مجهز شده است.) توسط وزارت جهاد کشاورزی
9- تغییر فصل کشت.( به‌عنوان مثال کاشت چغندردر فصل پاييز به جاي فصل بهار ، كه مصرف آب را40 تا 50درصد كاهش مي‌دهد .) توسط وزارت جهاد کشاورزی.
10- کشت محصولات سبزي و صيفي در محيط گلخانه‌اي (در برنامه‌اي بلندمدت)، توسط وزارت جهاد کشاورزی.
11- معرفی ارقام جدید بذر با عمر رشد کوتاه.(ارقام ذرت، گندم و چند محصول ديگر را به‌گونه‌اي كشت كنيم كه مدت رشد آنها كمتر باشد.) توسط وزارت جهاد کشاورزی.
12- محدود شدن کشت برنج ودیگرمحصولات آب بر به شمال کشور؛ كشاورزان غيرازشمال كشورراقانع كنيم‌ تا به كشت برنج روي نياورندومعرفي محصولات ديگرمناسب با پتانسیل منطقه، توسط وزارت جهاد کشاورزی.
13- با توجه به ضرورت صيانت و حفاظت از منابع آب زيرزميني ،متناسب با اقليم مناطق مختلف كشور وهمچنین سرانه موردنیاز فضاي سبز ظرف مدت يك‌سال نسبت به انجام مطالعات فضاي سبز در كليه شهرهاي كشور( براساس سهميه آب فضاي سبز تعيين شده توسط وزارت نيرو اقدام شده و) نسبت به تغيير فضاي سبز موجود به الگوي فضاي سبز كم آب طلب و اصلاح شيوه‌ي آبياري اقدام شود، توسط سازمان شهرداري‌ها و دهياري‌ها، وزارت كشور.
14- ايجاد تشكل‌هاي آب‌بران و انجام حمايت‌هاي مالي و فني از آنها توسط وزارت جهاد كشاورزي.
15- خريد چاههاي كم بازده كشاورزي براي تعادل بخشي منابع آب زيرزميني توسط وزارت نیرو.
16- جايگزيني پساب با چاه‌هاي كشاورزي در دشت‌هاي ممنوعه.
17- تهيه و نصب كنتور حجمي و هوشمند آب و برق،اطلاع رساني و ايجاد سامانه پايش و كنترل برداشت از چاهها
18- كنترل،‌ نظارت و مسلوب‌المنفعه نمودن چاههاي فاقد پروانه مضر به مصالح عمومي.
19- اجراي پروژه های تغذيه مصنوعي و پخش سيلاب در دشت‌هاي ممنوعه.
20- مطالعه و اجراي پروژه‌هاي آبخيزداري توسط وزارت جهاد كشاورزي.
21- صدور مجوز براي صنايع ، حداكثر در سقف سهميه آب صنعتي تعيين شده توسط وزارت نيرو در هر محدوده مطالعاتي، (و در صورت نياز به آب بيشتر از طريق خريد چاه‌هاي كشاورزي ، بازيافت آب مصرفي، استفاده از آبهاي غيرمتعارف و نيز افزايش بهره‌وري مصرف آب، اقدام شود.) توسط وزارت صنعت، ‌معدن و تجارت. (وزارت نیرو؛1393، موارد 12 تا21)
22- و... هزاران راه نرفته دیگرکه در کمیسیون های تخصصی طرح مدیریت مصرف بهینه آب در بخش کشاورزی در هر منطقه متناسب با پتانسیل منطقه طراحی و پس از تصویب در شوراي حفاظت منابع آب استان اجرا خواهد شد.
سازمان کار:
برای مدیریت مصرف بهینه آب در بخش کشاورزی مدیریت عالی با دولت است و سازمان نظام مهندسی کشاورزی ومنابع طبیعی بعنوان ناظر فنی عمل می کند ومجری طرح نیز متخصصان آبیاری کشور می باشند.
مشارکت کنندگان در این طرح : 1- وزارت نیرو بعنوان ارگان تأمین کننده آب .
2- وزارت جهادکشاورزی (متوّلی بخش کشاورزی) مصرف کننده آب .
3- سازمان نظام مهندسی کشاورزی ومنابع طبیعی بعنوان مشاور وناظرفنی طرح ومسئول سازماندهی کارشناسان مورد نیاز هر پروژه.
4- متخصصان بخش کشاورزی بعنوان مجریان طرح.
نتایج مورد انتظار دریک دوره 4ساله :
1- ارتقاء راندمان آبياري بخش به حداقل شصت درصد(60%) در سال
2- افزایش تولید محصول به ازاء واحد حجم مصرفی به 2.5 کیلوگرم(مقدارمتوسط جهانی) به ازاء هرمتر مکعب آب
3- تغیر الگوی کشت به محصولاتی که نیاز کمتری به آب دارند وارزش اقتصادی جهانی آنها بیشتر است.
4- تغیر الگوی کشت به گیاهان شوری پسند درنقاطی که آب شیرین کمتر است.
5- تجهیز30 درصد اراضی آبی کشور به سیستم آبیاری تحت فشار.
6- کشت 50 درصد محصولات سبزي و صيفي در محيط گلخانه‌اي.
7- محدود شدن کشت برنج به استانهای شمالی ومتوقف شدن کشت برنج دردیگرمناطق.
8- ايجاد و استقرار 1200 بازار محلي آب در كشور
9- ايجاد 1200 مورد تشكل‌هاي آب‌بران و انجام حمايت‌هاي مالي و فني از آنها توسط وزارت جهاد كشاورزي .
10- خريد چاههاي كم بازده كشاورزي براي تعادل بخشي منابع آب زيرزميني
11- ساماندهي شركتهاي حفار و نصب 1300 دستگاه GPS بر روي دستگاههاي حفاري
12- جايگزيني پساب با چاه‌هاي كشاورزي در دشت‌هاي ممنوعه
13- تقويت و استقرار 600 گروه گشت و بازرسي در سراسر كشور
14- تهيه و نصب 360000 كنتور حجمي و هوشمند آب و برق،اطلاع رساني و ايجاد سامانه پايش و كنترل برداشت از چاهها
15- كنترل،‌ نظارت و مسلوب‌المنفعه نمودن چاههاي فاقد پروانه مضر به مصالح عمومي
16- اجراي 400 پروژه تغذيه مصنوعي و پخش سيلاب در دشت‌هاي ممنوعه
17- مطالعه و اجراي پروژه‌هاي آبخيزداري توسط وزارت جهاد كشاورزي .
18- تعيين سهمیه مصارف شرب،‌ صنعت، كشاورزي و فضاي سبز به تفكيك توسط وزارت نيرو
19- جلوگيري از اضافه برداشت چاه‌هاي مجاز (داراي پروانه بهره‌برداري)، و تعدیل كليه پروانه‌هاي چاه‌هاي كشاورزي مجاز براساس سهميه آب كشاورزي دشت‌هاي مختلف كشور، ظرف شش‌ماه توسط كميسيون‌هاي صدور پروانه تعديل وتجهیز كليه چاه‌ها براساس ميزان حجم پروانه‌هاي تعديل شده، به لوازم اندازه‌گيري هوشمند ظرف دو سال توسط وزارت نیرو.
20- تعيين واعلام الگوي كشت بهينه و نيز روش بهبود شيوه‌هاي آبياري براساس سهميه آب كشاورزي ، در كليه دشت‌هاي كشور ظرف دو سال توسط وزارت جهادكشاورزي.
21- انجام مطالعات فضاي سبز در كليه شهرهاي كشور براساس سهميه آب فضاي سبز تعيين شده توسط وزارت نيرو با توجه به ضرورت صيانت و حفاظت از منابع آب زيرزميني و تغيير فضاي سبز موجود به الگوي فضاي سبز كم آب طلب و اصلاح شيوه‌ي آبياري . ظرف مدت يك‌سال توسط سازمان شهرداري‌ها و دهياري‌های وزارت كشور .
22- صدور مجوز براي صنايع ، حداكثر در سقف سهميه آب صنعتي تعيين شده توسط وزارت نيرو در هر منطقه و تأمین آب بيشتر درصورت نیاز از طريق خريد چاه‌هاي كشاورزي ، بازيافت آب مصرفي، استفاده از آبهاي غيرمتعارف و نيز افزايش بهره‌وري مصرف آب بوسیله وزارت صنعت، ‌معدن و تجارت. (وزارت نیرو؛ 1393)

 

توجه : برای کسب اطلاعات بیشتر و مشارکت در بحث های مربوط به تامین آب جهت تولید گندم تا سال 1404 می توانید توسط پیوند زیر به گروه انسان-آب-غذا ملحق شوید 

https://telegram.me/joinchat/BzL2LD5msMHrZth5auaa-g

 

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید