Mobile menu

کارگاه آینده پژوهی تأمین آب جهت خودکفایی در محصولات راهبردی-تهران 3 بهمن1395

آقای مهندس مدنی - قرائت قرآن 

 

آقای دکترعظیمی: 

با سلام و خیر مقدم به عزیزانی که با قبول زحمت از راههای دور و نزدیک و باعلاقه و با تکیه بر اصالت خودشان و علاقه به کارجمعی در این اینجا شرف حضور دارند.

با عرض تسلیت حادثه ساختمان پلاسکو . این حادثه یک علامت از این است که تدبیر اجتماعی در برخی از حوزه های مدیریت شهری ، فارق از اینکه چه گروهی مقصرند ، خوب کار نمی کند. مشابه همین اتفاق دارد هر روز در بخش کشاورزی به انحائی رخ می دهد. امروز شاهد بی تعادلی منابع و مصارف آب در کشور و ضعف بهره وری آب در مجموع بخش کشاورزی هستیم. 

من به عنوان پژوهشگر و حضرات به عنوان خبرگان کشاورزی و پژوهشگرانی که این جا در محضرشان هستیم، می خواهیم به سهم خودمان نقشی ایفا بکنیم برای اینکه این حلقه های مفقوده ای که بخش کشاورزی دچار ان هست شناسایی بکنیم با همفکری و با تعامل، راهی را باز بکنیم که شاید به امید خدا تاثیرگذار بشود.

جناب آقای دیلمی از استان فارس پیش از جلسه می فرمودند که بخش کشاورزی دیگه رو به اغما است وخب این نشان می دهد که ما تدبیر اجتماعی مان در بخش کشاورزی از نبض کاملی برخوردار نیست و ربطی هم نه به یک دولت و نه به یک مجلس و نه به یک دوره مشخصی نداره و از یک سیر تاریخی برخوردار هست.  امیدواریم حرکت ما  فکر ما  بتواند حداقل در تغییر این مسیر موثر باشد.

بنده در حد 15 دقیقه طرح موضوع می کنم.

 

ما می خواهیم در محصولات راهبردی به خودکفایی برسیم  چیزی که در برنامه ها قید شده می خواهیم بدانیم با توجه به کمبود آبی که داریم و با توجه به منابع آبی موجودمان تا حداقل تا 10سال آینده چگونه و با چه الزاماتی به صورت پایدار به این خودکفایی نائل شویم؟ در حوزه های اقتصادی  اجتماعی  زیست محیطی  و سیاست گذاری ...بنده به عنوان پژوهشگر این حوزه نتیجه خودم را عرض می کنم یکی از مهمترین الزامات آن حضور سازمان یافته ذی نفعان در فرآیند تامین آب تا تولید کشاوزی است. اگر شما دیدگاه های دیگری در این خصوص دارید می فرمایید تا  در ادامه مصاحبه های قبلی و در قالب یک گزارش نهایی و پیشنهادات مشخص سندی را بسازیم و ارائه بدهیم.

من اجازه می خواهم  که بحثم را شروع کنم. بعضی از مباحثی را که در مطالعه به ان دسترسی پیدا کرده ام چه در حوزه چهارچوب نظری  و در حوزه ی امارهایی که بعضا خوبه که به ان ها اشاره ای بشود و در نهایت هم سعی می کنیم برویم به سمت سناریوها این برنامه ما به صورت کارگاهی خواهد بود من همین چند دقیقه ای را که به صورت انفرادی بحث را ارایه می دهم انشاالله در طول جلسه بنا به اقتضایی که همکاران اعلام بفرمایند. 

بحث هایمان را در چهارچوب بررسی عملکرددستگاه های حاکمیتی در حوزه تامین  آب و بهره وری و اولویت های سیاستی در حوزه تامین آب و بهروری دنبال می کنیم انشاالله  جمع بندی آن را بعد از ظهر در قالب سناریوهای خود کفایی در محصولات راهبردی  در حوزه مصرف آب خدمتتون دنبال خواهیم کرد و پیشنهاداتی که انشاالله بتوانیم از دل این جلسه یک روزه خودمون به محضر سیاستگذارانی که در موسسه هستند تصمیم گیرانی که در بخش کشاورزی هستند ارایه کنیم. هدف ما بر این است که دو تا خروجی مشخص را از کارگاه امروز بگیریم یکی مستند پیشنهادات و تحلیل های که سروران من در طول کارگاه می فرمایند و این ها را برای این که بتوانیم ساختاریافته کنیم چون می دانید و خود بنده نیز به این ازعان دارم که تک تک عزیزانی که این جا تشریف دارند از حوزه تخصصی خودشان و تجربه خودشان حرف های بسیار زیادی دارند و ما ناگزیر هسیتم برای این که یک جمع بندی خوبی داشت باشیم  این را ببریم در قالب پرسشنامه  کاری که معمولا در حوزه های پژوهشی اتفاق می افته  شاید یک مقدار معمول نباشه برای بعضی از بزرگانی که این جا حضور دارند و زحمت باشه برای شما این نوع نگاه به مسله  ولی ما ناچاریم نگاه هایمان را ساختار یافته کنیم و یک نتیجه ی نسبتا قابل قبولی برای اراه به جامعه  داشته باشیم .

بحث ما در مورد شناخت الزامات خودکفایی محصولات راهبردی در حوزه مصرف آب هست البته احتمال زیاد می دهم که عزیزان و بزرگان در حوزه ی این عنوان و مستله شاید بحث های خاصی را داشته باشند یک بخشی را بنده سعی می کنم در چهارچوب اراته خودم پاسخ بدهم اگر نه که در ادامه فضایی  پیدا خواهد شد نکاتی که می فرمایید من استفاده بکنم .

روش پژوهش ما قائدتا یک مرور ادبیات بوده یکی از ابزارهای بسیار موثری که به ما این توفیق را داد  که بتوانیم در محضر تمام عزیزانی که الان اینجا شرف حضور دارند از طریق فضای مجازی و گروه تلگرامی انسان آب غذا تبادل اطلاعات بکنیم با هم آشنا بشویم ... و این فضای مجازی اجازه داده بود که ما بتوانیم یک همگرایی حداقلی داشته باشیم و الان این فرصت پیش اومد که بتوانیم هم دیگر را پیدا بکنیم .

مرور اطلاعات و منابعی را داشتیم و بنا به اقتضا یک برآوردی از مصرف آب در تولید محصولات راهبردی را ما به دست آوردیم در طول این پروژه حداقل 200نفر ساعت ما مصاحبه داشته ایم با تک تک آقایانی که بعضا این جا تشریف دارند و خانم دکتر شرقی مصاحبه ها یی داشته ایم و سعی کرده ایم به یک نوعی نتایج را در گزارشمان منعکس کنیم. این جلسه کارگاه هم یکی از روش های پژوهش ما هست که انشاالله بتوانیم جمع بندی به دست بیاوریم .

 

نتایجی از پژوهش را در حوزه مبانی نظری خدمت شما عرض می کنم.

فائو یک گزارشی را منتشر کرد که آن نیز حاصل یک کار جمعی بین المللی بود من از آن استفاده کردم برای این که تقریبا به این پروژه خودمان یک چارچوبی بدهیم در آنجا اشاره کرده اند که برای پرداختن به تولید کشاورزی در شرایط کشورهایی که دچار کمبود آب هستند یک اصولی باید رعایت بشود:

 1. توجه جامعه نگرانه به ابعاد گوناگون هزینه فایده اجتماعی – اقتصادی – زیست محیطی در بهره برداری از آب. یعنی این آبی که ما مصرف می کنیم چه فایده های اجتماعی – اقتصادی – زیست محیطی برآن مترتب است.

2. این که باید برآورد مصارف آب کشاورزی و منابع آب قابل برنامه ریزی هم در سطح ملی و هم در سطح منطقه ای و با رویکرد تقاضا محوری دنبال بشود.....

این یک بخشی از چارچوب نظری ما بود که تقریبا بیان شد اما ما برای  تبیین مسله پژوهش خودمان نیاز داشتیم که مبانی نظری دیگری را هم مرور بکنیم البته این موضوع کار را محکمتر خواهد کرد هم عقبه جهانی این موضوع را بازتاب می دهد و هم این که شفافتر می کند ابعاد موثر بر موضوعی را که ما دنبال می کنیم  در حد مختصری نیز ادبیات را توضیح می دهم.

 یک زمانی در دنیا تمایل به تولید حداکثری بوده که متاسفانه الان در کشور ما این رویکرد دنبال می شود فقط به دنبال افزایش تولید هستیم این در کشورهای دنیا منجر شد به تخریب منابع اب و خاک و فرسایش خاک و رویکرد های جدیدی شکل گرفت کشاورزی اورگانیک مطرح شد نظام کشاورزی پایدار کم نهاده کشاورزی اکولوژیکی و ریشه یابی های که کردند به عنوان مثال در یکی از مطالعات بحث کشاورزی پایدار با محوریت کارآفرینی هست یعنی می گویند  اگر می خواهید به کشاورزی پایدار هم برسید اگر با محوریت کارآفرینی و ارتقای اقتصادی کشاورزان نباشد این کشاورزی پایدار اتفاق نمی افتد بحث های بعدی اقتدار قضایی ِتاب آوری ِ ایده بازار آب و بانک آب ایران هست  که خانم دکتر شرقی ارأه می دهند که در مورد اقتصادی کردن آب هست ُ حکمروایی آب کشاورزی با ادبیات خاص خودش از زاویه نگاه ما الزامات کاهش مصرف آب برای خودکفایی محصولات راهبردی ادله خاص خودش را دارد این رویکرد قاعدتا در کشورهای دیگر مطرح بوده و هست و محوریت آن بیشتر برمی گردد به این که باید ما خدمات عمومی کارآمدی داشته باشیم در سطح حاکمیت در حوزه آب کشاورزی نظام قضایی قابل اعتماد داشته باشیم نظام اداری پاسخ گویی داشته باشیم .

محورهای را که بنده از مطالعه آقای افتخاری استقاده کردم برای حکمروایی آب کشاورزی مطرح می شود و نه 9محور را مطرح کرده اند که البته با یکدیگر هم پوشانی دارند.

موضوع حکمروایی با ادبیاتی که در مطالعه FAO2012 بحث شد و موضوعی که تحت عنوان NEXUS مطرح است و در آن فراتر از آب و غذا به دنبال تعادل بخشی آب، غذا و انرژی هستند به همین مبانی اشاره دارد که مشارکت بین ذی نقعان در امور مختلف از جمله سیاست گذاری  برنامه ریزی و اجرا تاکید بشود . 

این که ما پروژه هایی را دنبال بکنیم به اسم آبخیز داری یا آبیاری تحت فشار یا تاسیس سد و انتقال آب  این موارد هرکدام اگر درجای خودشان قرار بگیرد و انچام بشود قابل دفاع هست و اگر انجام نشود آن کارآرایی و اثربخشی خودش را نخواهد داشت  مشروعیت یا اگر سیاستی در سطح ملی یا استانی مطرح می شود اگر کشاورز در مزرعه به این باور نرسیده باشد که این سیاست در راستای منافع خودش است  آن مشروعیت لازم را نخواهد داشت و ما با خلأها و گسیختگی های برنامه ریزی و اجرا مواجه خواهیم شد من این را سعی کردم در یک چارچوبی مطرح بکنم که مرتبط با عنوان پروژه خودمان باشد. 

 در حقیقت ابعاد حکمروایی در حوزه آب و کشاورزی با ادله ای که من دنبال کردم  قاعده را بر مشارکت کشاورزان در مدیریت ملی تامین آب و تولید کشاورزی ارتقای عدالت ارتقای پاسخ گویی قانون محوری  و این موارد می تواند منجر به کارآیی و اثر بخشی در  سیاست های مختلف در حوزه های اقتصادی اجتماعی  فنی و علمی و ترویجی باشد .

 



در برنامه معاونت زراعت من به این آمار دسترسی پیدا کردم که بخشی از ان در اینجا منعکس شده است که با عملیاتی و برنامه های  سعی می کنند که صرفه جویی آب را دنبال بکنند چه در آبیاری میکرو در محصولاتی مثل برنج کشت سر گوم...

سوال من از جمع محترمی که اینجا تشریف دارند این است تا انتهای برنامه ششم یا حتی  1404  که این برنامه ها  امتداد داره به نظر شما این اهداف محقق خواهد شد یا نه ؟

این برنامه می تواند محقق بشود یا خیر یا اصلا آیا حضراتی که اینجا به عنوان خبرگان بخش کشاورز و محقق تشریف  دارند  چه ارتباطی با این برنامه تا الان داشته اند؟ 

من می خوام نتیجه گیری خودم را تقریبا داشته باشم من فکر می کنم این برنامه ها مشارکت موثر اگر داشته باشد و این گونه نباشد که برنامه پشت برنامه بیاد و ما ببینیم که یک در صد خیلی کمی از آن برنامه ها محقق شده و من تصور می کنم این برنامه هم اگر به مواردی که گفته شد  توجه نکند موفق نخواهد شد . 

 

سخنرانی خانم دکتر شرقی  

من از بحث خود شما شروع می کنم در این سال های اخیر تقاضای آب از عرضه ی آن بیشتر شده است و ما می خواهیم یک رفتار کنترلی ایجاد کنیم که مصرف آب در بخش کشاورزی به صورت بهینه باشد اما بحث اصلی این است که از بهینه سازی مصرف آب در بخش کشاورزی چه کسی سود می برد؟ آیا وقتی کشاورزی ما با تکنولوژی های جدید با مدیریت بهتر میزان آب کمتری مصرف می کند آب باقی مانده را چه کسی نفع می برد از آن ؟ در صورتی که اگر کشاورز بخواهد از آب باقی مانده برای توسعه استفاده کند دولت جلوی آن را می گیرد چون در برنامه های دولت توسعه کمی منتفی شده است. راه حلی که ما در نظر گرفته ایم بانک آب می باشد که در سایر کشور های نیز این ایده وجود دارد مثلا در ایالت های غربی آمریکا بانک آب وجود دارد و همین طور در اسپانیا و مکزیک  البته در هر کشوری به صورت متفاوت مثلا در آمریکا مشارکت ذی نفعان در مدیریت آب بسیار مهم است اما در ایران مشکل آب از دولت شروع شد و مشکلات از زمانی شروع شد که آب دولتی شد در صورتی که قبل از آن آب در دشت ها توسط خود کشاورز مدیریت می شد اون ها کسی را داشتن به عنوان میر آب که آب رو به روش خودش مدیریت می کرد و تقاضا با توجه به میزان آب رشد می کرد نه بیش تر از آن اما بعد تکنولوژی های استقراضی از خارج از کشور وارد شد که متناسب با کشور ما نیست اما چون هزینه را کاهش داده است  کشاورز از این تکنولوژی  ها استفاده می کند و ما اگر بخواهیم به او بگوییم که از تکنولوژی استفاده نکن یا مصرف آب را کاهش بده چه نفعی برای کشاورز دارد؟

در ایده بانک آب ایران می خواهیم بگوییم عدم برداشت آب باید اقتصادی بشود ِ یعنی چه؟ یعنی وقتی کشاورز با تکنولوژی جدید مقدار آبی را اضافه آورد باید این مقدار آب در بانک سپرده شود مثل بانک هایی که پول اضافه مردم را می گیرند و هر ماه به آن سود می دهند و بانک آب هم می خواهد اگر کشاورزی توانست آبی را صرفه جویی کند جایی وجود داشته باشد که بتواند آن را سپرده گذاری کند یعنی حق آب را از کشاورزی نگیریم بلکه کشاورز این سند حق آب را سرمایه گذاری کند کشاورزی فقط تولید نیست بلکه در نواحی داخلی ایران کشاورزی به معنای حفاظت از محیط زیست است یعنی اگه کشاورزی از بین برود محیط زیست از بین می رود اگر نواحی داخلی ایران از جمعیت خالی بشود یعنی اتفاقات نواحی شرق عراق به وجود می آید یعنی نفوذ دشمن  کشاورزی ما حالت های امنیتی دارد پراکنش جمعیت در ایران مهم است ما نمی توانیم به روستا و کشاورز به دلیل این که کم آب است بی توجه بشویم اتفاقا برعکس در بعضی جاها باید آب بیشتری را به بخش کشاورز بدهم که بتوانیم مردم را همان جا نگه داریم پس بنا براین آب در ایران فقط یک کالای اقتصادی نیست بلکه یک کالای اقتصادی  اجتماعی و امنیتی است ما به هر سه مقوله در مدیریت آب ایران باید اهمیت بدهیم یعنی به کشاورز بگوییم اگر توانست به هر روشی که خودش می داند مثلا استفاده از نهاده های بیشتر یا استفاده از تکنولوژی میکرو و آب یاری قطره ای   و ... این آب که اضافه آورد را بتوان سرمایه گذاری کند یعنی سند حق آب داشته باشد که بتواند سال های بعد  استفاده کند یا به دیگری واگذار کند یعنی کشاورز انگیزه داشته باشد که در قبال عدم برداشت آب در آمد دارم یعنی منافع اقتصادی را صرف از روی افزایش تولید دنبال نکنیم   سوال  آیا بانک  آب  شرایط لازم  را در قوانین ما دارا می باشد ؟

 جواب هنوز قانونی نشده است اما به عنوان یک رساله در دانشگاه تهران و در حوزه اردکان  بررسی شده و تا حدودی در مجلس مطرح شده است ولی قوانینی برای این ثبت نشده است البته باید به این سمت برویم چرا     چون اگر دولت می توانست مدیریت کند باید در این بیست سال انجام می داد ما الان طرح تعادل بخشی داریم که .....  در بانک آب هم دولت هست هم مردم یعنی ذی نفعان اصلی و هم بازار یعنی من اگر آبی اضافه آوردم می توانم سپرده گذاری کنم یا خرید و فروش کنم می توانم بازار بورس ایجاد کنم سوال آیا مگر آب مال همه نیست  پس چرا فقط یک کشاورز داری زمین بتواند حق آب داشته باشد؟

جواب- مکانیسم اجرایی هنوز دقیقا طراحی نشده است و در ایران فقط در حد یک ایده است که محققان می توانند کشور هایی را که بانک آب دارند مورد بررسی قرار دهند.

آقای مهندس صفاییان : 

در تایید و تکمیل بحث خانم دکتر شرقی باید گفت هم اکنون با نصب کنتورهای هوشمند هروقت که سهمیه آب کشاورز تمام شود باید به چند برابر قیمت آب بخرد در صورتی که این بهروری نیست و ذی نفع بودن کشاورز در نظر گرفته نشده است و این کنتورها اثر منفی روی کار کشاورز گذاشته است.

جناب آقای سوزن چی: 

ایده شما جالب است اما در زمینه حکمرانی آب که مصوب شده  و ابلاغ شده کمی توضیح می دهم مثلا در طرح احیا و تعادل بخشی آب قوانین اینگونه است که  سال   1347قانون ملی شدن آبها و1361 قانون توزیع عادلانه آب که  محاسباتی صورت گرفته است تا آب را به دست کشاورز بازگردانند اما متاسفانه این گونه نیست در مورد انفال نیز باید گفت که مربوط به آب های جاری و سطحی می باشد اما چشمه و قنات و چاهی که متعلق به هرکس می باشد مالکیت خصوصی دارد مشکل اصلی ما مدیرت آب های جاری است. مثل رودی در همدان که یک شورای سه نفره مسول مدیریت آن شدند اما بانک در دست دولت قرار می گیرد و این درست نیست .... 

بحث میزان تخصیص الگوی مصرف  یعنی  مصرف هشت دهم برای یک هکتار زمین  پیشنهاد بانک آب در ادامه این بحث مفید است و البته باید گفت که دولت متولی آب است و نه مالک آب . 

ما با همین آب و خاک موجود می توانیم به جای115میلیون تن محصولی که آمار داده اند 200میلیون تن محصول تولید کنیم به شرط مدیریت. زیرا خشکسالی که هم اکنون ما داریم خشکسالی مدیریتی است من مقاله ای را برای همایش هم اندیشی سیاست گذاری اقتصاد آب فرستادم و در آن اعتراض داشتم به این که با وجود شناخت مشکلات در این حوزه اما کاری صورت نمی گیرد به طور مثال در استان خود بنده قرار بوده است که تا پایان برنامه پنجم تمام چاه های دارای مجوز برقی شده و کنتور دار شوند اما این اتفاق نیافتاده است و این به خاطر عدم عزم ملی می باشد که البته موجب اختلاف بین کشاورزان نیز شده است زیرا چاه های دارای کنتور باید اضافه پرداخت داشته باشند اما بدون کنتورها هرچقدر بخواهند برداشت می کنند اما راه چاره استفاده از آبیاری قطره ای است که موجب تامین مناسب آب و صرفه جویی در آن است و پیشنهاد دیگر این است که سیب زمینی را جاگزین گندم در خوراک مردم قرار دهیم و کاشت برنج در سایر استان ها و صادرات آن به خارج از کشور را محدود کنیم در محصولات اقتصادی نیز می توانیم روی موسیر تمرکز کنیم که کمتر از سیب زمینی و سیر آب مصرف می کند و بازار بهتری دارد.

در مورد آب ، جهاد و وزارت نیرو هنوز بایکدیگر اختلاف دارند و گزارشات اشتباه می دهند و نظارت نمی کنند و ماخشکسالی مدیریتی داریم.

سخنرانی آقای مهندس اسدی 

کل قضیه آب است و در مفاتیح الحیاه  احادیث زیادی در رابطه با گناهان جامعه و خشکسالی وجود دارد و کارگزاران ما دارند به کشاورز ظلم می کنند.

همچنانکه در فیلم و عکسها دیده می شود. زهکشی زمین در قزوین که باعث تبدیل زمین شور به زمین های سرسبز شده است.

زمینی بوده که شوره زار بوده که ما خریداری کردیم و هیچ چیزی روییدنی درآن نبوده اما امروز پسته آن را برداشت کرده ایم و البته باید اضافه کنم که دشت قزوین اصلا شور نبوده و از سال 54به بعد شورشده است در حالی که بیش تراز 500قنات دراین دشت کار می کرده است و در تابستان که کشاورزی می کردند زه آب از سه رودخانه ابهر رود و کردان و آجر میرفته است و رودخانه ای داشته ایم که 6متر گود بوده است و زه کشی منطقه را نیز انجام می داده و در زمستان به همراه بارندگی چندین برابر در منطقه هم رودخانه ها پاک می شدند از گل و لای و هم زه کش ها زنده بوده اند .

 اما اتفاقی که می افتد این است که 1000حلقه چاه حفر می کنند و تمام قنات ها خشک می شود و در زمستان هم آبی در زه کش ها نمی رود و رودخانه ها پر شدند و 240هزار هکتار شوره زار به وجود آمد و ...به زودی می توانیم پرورش ماهی ایجاد کنیم  ... با زهکشی مناسب می توانیم آب فراوان شیرین داشته باشیم .

اما چند نکته در رابطه با وضعیت کشاورزان اول این که کشاورز امنیت نداره یعنی وسایل نقلیه و وسایل زندگی اش را دزد می برد  دوم این که کشاورز اطلاعات به روز و شبکه ارتباطی ندارد اجازه صادرات محصول وجود ندارد و ساختمان سازی سودی بیشتر از زمین داری دارد.

سخنرانی آقای مهندس امان پور:

موضوعی که الان به عنوان بحران آب مطرح مي شود،به علت مديريت ناكارآمد در بخش آب و کشاورزی است. اگر گفته مي شود بيش از ٩٠ درصد آب در بخش كشاورزي و کمتر از 10 درصد در شهر وصنعت استفاده ميشود و دیگر آبی برای توسعه شهرو صنعت و کشاورزی نداریم. این به علت مديريت ناكارآمد در بخش آب و کشاورزی است. گروهی در سال 1390 به مناسبت سال جهاد اقتصادی با تکیه بر منابع علمی موجود یک پروژه مطالعاتی با 5 محور انجام داده شد ، براساس نتايج اين مطالعه ميتوان ١٠٠ ميليارد متر مكعب آب جديد علاوه برآنچه موجود است از طرق زير استحصال نمود، در اینجا به محورهایی از یافته های آن پژوهش اشاره می شود:

١_ گفته مي شود٢٩٦ ميليارد متر مكعب از منابع آب کشور تبخير مي شوندكه بوسيله ي دانش آبخيزداري،آب خوان داري، مي توانيم از يك سوم تبخير آنها جلوگيري كنيم. پس با جلوگيري از تبخير آبهاي سطحي حدود ١٠٠ ميليارد متر مكعب قابل دسترس خواهد بود.

٢_ راندمان آبياري، در ايران ٣٨ تا ٤٥ درصد ذكر شده،ولي روشهاي جديدي وجود داردكه تا ٨٠ درصد راندمان را بالا مي برد.

٣_ با بازيابي آبهاي نامتعارف،آبهاي شور ولب شور ،زهكشها...حدود ١٥ تا ٢٥ ميليارد متر مكعب آب که از حوزه ي مصرف خارج شده و به دریاها مي ريزد، قابل استفاده خواهند بود.

٤_ استفاده از ارقام گياهي وجانوري مقاوم به خشكي وشوري و پر محصول می تواند ظرفیت تولید کشاورزی را براساس آبهای موجود، ارتقاء دهد.

٥_ فناوريهايي وجود دارد كه محيط توليد کشاورزی را به شكل مصنوعي فراهم مي آورد. لذا با صنعتي كردن توليد كشاورزي در محيطهاي كارخانه اي و حتي برای سبزيجات،علوفه وغلات می توانیم ظرفیت تولید را براساس آب کمتر افزایش دهیم.

بنابراین با بکارگیری دانش موجود در جهان و با همين شرايط کشور خودمان 100 میلیون متر مکعب آب جدید استحصال نموده و تا ٥٠٠ ميليون نفر را آب وغذا داد. من مسئوليت اجرايي شدن اين برنامه ها را مي پذيرم. من اينها را گفتم كه بگويم مادر كشور مشكل آب نداريم.

بازار يكي از اركان مهم ارتقای توليد گندم

از طرف دیگر بازار يكي از اركان مهم ارتقای توليدگندم است. سؤال اين است كه بعد از انقلاب ما چقدر گندم وارد كرده ايم ؟ ودر عوض خريد گندم چه امتيازي از صادر كننده گرفته ايم؟ ما فقط پول نقد به آنها داده ايم وهيچ عوض نگرفته ايم، فقط پول به آنها داده ايم. در مديريت سنتي شما پول مي دهيد وگندم مي خريد . در مديريت پيشرفته شما سرمايه گذاري مي كنيد فناوري ودانش را مي آوريد. سازماندهي اجتماعي محلي را تجهيز مي كنيد .

در مدیریت پیشرفته می توانیم بیایيم پيشتازان جهاني توليد گندم را با مناقصه ای به كشور دعوت كرده تا در داخل كشور و سر مزارع ما گندم را توليد كنند و در همين جا ودر عوض توليد روي زمينهاي كشاورزي خودمان به آنها ارز بدهيم. آنها فناوريهای گوناگون خود را بیاورند كود، بذر ، سم، كمباين و ماشين آلات مديريت پيشرفته را برای یکپارچه سازی اراضی و پیشرفته کردن اراضی بیاورند محصول تولید کنند ، ارز بگیرند اما فناوری و قدرت مدیریت تولید را نیز همراه خود بیاورند. در این شرایط وضعيت خيلي متفاوت مي شد. چرا نيامدند بين بنگاههاي پيشرو توليد گندم جهان براي سرمايه گذاري در ايران رقابت ايجاد كنند. آنها الگوي مديريتي وفناوري هاي خودشان را بيارند اينجا وبعد به آنها پول بدهيم .

پس در اين حال مديريت بازار كه سازماندهي مجدد كشاورزان داخلي در كنار بنگاههاي توليد خارجي ، يكي از اركان مهم افزايش بهره وري توليد است ،شكل مي گيرد. يعني در ازاي مثلا ١٠٠ ميليون دلاري كه تا الان بابت خريد گندم داده ايم الگوهاي كشت ومديريت وكود وسم بذر عالي مي آورديم. مهمتر از آنچه بالا در باره منابع آب قابل استحصال گفته شد اين است كه باید یک مديريت يكپارچه به وجود بیاید. قبلا خان ها در كشور به مديريت توليد مي پرداخته اند،الان نيازمنديك نوع مديريت پيشرفته عرصه ي توليد هستيم ،يك مهندسي جديد در بازار مي خواهيم.

 اگر ما بازار گندم خود را بدهيم وهيچ به دست نیاوریم كه هنر نيست ،اگر بتوانيم در كنار خريدي كه از بازار جهاني مي كنيم ،مزارع گندم را يكپارچه وپيشرفته كنيم ،كاشت ،داشت وبرداشت آنها را اصلاح كنيم هنر است والا به هركس پول بدهي مي رود بازار يك محصولي را می خرد.

الآن وزارت نفت دارد ٣ميليارد دلار گاز از تركمنستان مي خرد، در این حال ما دیدیم شركتهاي صاحب فناوري و مطرحي در آن كشوروجود دارد. ما آمدیم و از آنها را دعوت كرديم بيايند در ايران سرمايه گذاري كنند. بين بزرگترين سازندگان شيرآلات مانند كامرون،FMC,ABB  مناقصه ی فروش برگزار كرده ايم، که نهايتا شرکت كامرون برنده مناقصه شده و منطقه ای در اشتهارد را انتخاب کرده ، سرمایه ، نیروی انسانی و فناوری روز دنیا را آورده و شيرآلات با فناوري بالا را برای ما توليد ميكند. در این حال ما به جای صرف واردات محصولات آمده ایم از این فرصت برای ارتقای سطح فناوری داخلی کمک کرده ایم.

الآن بخش كشاورزي براي واردات گندم، سويا، كلزا و روغن نباتي و غیره ، ميليونها دلار خرج میكند ، ميتوان بجای ريختن ارز به حساب دلالان داخلي و خارجي ، با انجام مناقصه اي بين بزرگترين توليدكنندگان گندم ،بهترين آنها را به ايران دعوت كنيد. با این کار می توانید به اهداف مختلفی برسید، ورود سرمایه خارجی، يكپارچه سازي اراضي با مشاركت خودگندمكاران ( خريد يا اجاره زمين). باز مهندسي كشت وصنعت هاي قديم ، آموزش گندمکاران، راه اندازی خط ارتقای نهاده ها و از جمله بذر، ارتقای مكانيزاسيون و غیره. بزرگترین معضل بخش کشاورزی یكپارچه سازي اراضی است که این نیازمند جلب اعتماد كشاورزان از طریق سرمايه گذاريهای لازم است. ما با این  شرط آنها را دعوت می کنیم که  گندم را X_Work ايران تحويل مان بدهند. در اين حال بجاي صرفا پرداخت ارز به بازار خارجي عملا بصورت غيرمستقيم آنرا وارد بازار داخلي كرده ايد.

سؤال: اگر این ایده ها عملیاتی بوده اند چرا تا الان پیاده نشده است؟ 

سؤال: این ایده تا چه حد در بخش کشاورزی ایران عملیاتی است؟

سؤال: چرا تا الان اين اتفاق نيفتاده ؟ در هر حال دانش و فناوریهای فنی در حوزه آب و تولید کشاورزی از هر نوع هم در عرصه ي جهاني وجود داشته و دارد. اما اينكه چگوه بايد وارد مزارع ما شودوبهره وري را ارتقاء دهد،مهم است.

سؤال: در شرايط واقعي كنوني ، كه دولت بجاي تولي گري ،تصدي گري مي كند، و تمركز گراست چگونه مي توان به آن سمت رفت؟ آيا بهتر نيست كه نهادهاي مردمي كشاورزي مثل صنف کشاورزی که در شرف تکوین و تکامل است راتقويت كرد و آموزش داد و این فرآیند را تبدیل به یک جريان اجتماعي قدرتمند براي مديريت پيشرفته عرصه توليد ايجاد كرد؟

پاسخهای آقای مهندس امانپور: 

با اين روش ميتوان تا ١٤٠٤، بجاي خريد ٣ ميليون تن گندم می توان بتدريج زمينه هاي شكل گيري شركتهاي سهامي زراعي گندم را بنا به شرايط واقعي جامعه آماده كند.از تهيه بذر تا ايستگاه توليد بذر ،آموزش گندمكاران وديگربسترهاي لازم وپيشرفته توليد گندم را در اين قراردادمطرح كرد.ميتوان طي ١٠ سال كشت گندم را از اين وضعيت خارج كرد. البته حتما عده ای بنا به دلايل مختلف در برابر اين رويه موضع گيري مي كنند. اين ميتواند به دليل عدم توجيه آنها به فرآيند آن و يا بدليل مسئوليتي كه دارند وسخت است اين ايده را قبول كنند ، مقاومت مي كنند. اين كار نيازمند شناخت كلان بخش كشاورزي بوده و در فرآيند انجام آن تمامي ذينفعان موجود مي توانند به منافع خودشان هم برسندونبايد به كسي بربخورد.

به خاطر اينكه دولت به جاي تولي گري ،تصدي گري مي كند و يك مديريت سنتي را در پیش گرفته تا يك مديريت پيشرفته ي بازار . این کار نیازمند گروهي است كه دانش مديريت بازار را وتجربه ي آن را داشته باشند وبه دور از سوء استفاده هاي رانت جويانه و منفعت طلبانه غير رسمي وغيرشفاف دنبال اين كار بروند. در اين حال مي توان متوسط عملكرد توليد گندم آبي را مثلاً از ٣ تن به ٥ تن برسانيم. ميتوان با يک شركت توانمند خارجي یک قرارداد ١٠ ساله بست كه بيايد در ايران با گروهي از كشاورزان يك استان قراردادتنظيم كند و با پشتوانه ي حمايت دولت، بیاید زمينها را يكپارچه كند ،آبياري مزارع ومصرف آب را بهينه كند،سم وبذر وكود ارگانيك وماشين آلات به هنگام توليد را بياورد. بعد در كنار اين كار ، خط توليد ماشين آلات كشاورزي خارجي را هم راه اندازي كند.مركز آموزشي كشاورزان را راه اندازي كند. 

در مورد نحوه اجرایی شدن این ایده ها و حضور تشکلها، مهم اين است كه دولت هدايت وحمايت كند ، اینکه از طریق چه گروهی باشد ، بحث ثانوی است. دولت عملاً در توليد و يا واردات گندم ورود نكند. من با اينكه چه گروهي وارد اين عرصه بشود كاري ندارم .مهم اين است كه بدانيم كار را از كجا شروع كنيم ، چگونه تصدي گري دولت ومديريت سنتي را به تولي گري ومديريت پيشرفته ي بازار ،كه در آن دولت نقش هدايتي وحمايتي دارد وبخشهاي خصوصي وغير دولتي نقش اجرايي، ومهارت ودانش خارجي وارد مي شود، تبدیل کنیم.

دوستان عزیز یک کار را باید صحیح انجام داد اگر قرار است ما  زه آب کشاورزی را استفاده کنیم اول باید این زه آب را تصفیه اولیه بکنیم و مواد جامد و موادی که قابل جداشدن است به صورت فیزیکی بگیریم.  آبی که می ماند مواد محلولی دارد که به راحتی قابل جداشدن نیست اما آبیاری با تراوا امکان پذیر می کند که شما از این آب استفاده کنید خاکتان هم شور نشود چون سطح خاک با این اب اصلا تماس نداره بلکه با لوله می آید در حدود 30سانت تا 50سانت در اختیار ریشه قرار می گیرد و مشکلی ندارد ممکن است دوستان به یک نکته ظریف توجه کنند که این آبی که تراوش می کند ممکن است حاوی مولکول های انواع نمک  باشد و در یک لایه پایین دست شور بشود که آن هم با  یک زه کشی مناسب که هر چند سال یک بار انجام بشود آنها قابل رفع است بنابراین این فن آوری برنامه های خودش را برای پاسخ گویی به چالش ها دارد.

بحث بعدی که پرسیدن علت شور شدن زمین ها چیست ؟ اگر شما آب را از زیر زمین بیاورید روی زمین پخش بکنید آب تبخیر می شود و املاح آن باقی می ماند و خاک را شور می کند اما می توان کلی روش ابداع کرد که این اتفاق نیفته . ما همچین کاری را در ابخیزداری و آبخوان داری انجام نمی دهیم آبی که از بالا دست می آید آب شور نیست بهترین آبی است که شما می توانید ازآن استفاده کنید. 

اما این که می پرسند چرا این حرف های خوب اجرا نشده باید گفت من تا پایان سال 79 که در جهاد بودم n بار توسط وزارت نیرو از ما شکایت کردند تا توسط دادگاه های مختلف تحت تعقیب باشیم که ...  

خب این یک عزم ملی می خواهد. دوستان دروغ گفتن بد است و راست گفتن خوب است اما حالا که خیلی ها دروغ می گویند آیا راست گفتن بد است؟  این یک روش درستی است پس باید عزم ملی خود را جزم کنیم تا همه با هم آن را اجرا کنیم اما اگر دانستیم یک کار خوب است اما نخواستیم ان را اجرا کنیم این صلاحیت و درستی آن کار را زیر سوال نمی برد ، به عزم ملی نیاز دارد به مدیران کارآمد نیاز دارد به کسانی که درک این موضوع را داشته باشند و پای آن هم بایستند ، انجام کار درست همه چیز پشتش دارد ، ما در زمانی که بودیم و کار می کردیم از هیچ چیز نمی ترسیدیم و فقط از خدا می ترسیدیم نه از دادگاه نه از شکایت ...

چرا اجرا نمی شود ؟ چون باید متحد باشیم و افراد متعهد را بر سرکار بیاوریم ... باید با آبخیزداری و آبخوان داری وضعیت آب کشاورزی را درست کنیم.

در برنامه پنجم دیده شده است که پانصد هزار هکتار درختکاری شود اما نشده است و مشکلاتی به وجود آورده است  بله  انجام کار درست عزم ملی می خواهد مدیریت صحیح می خواهد و..... اما دولت کسری بودجه و طرح های نیمه تمام دارد پس باید برای انجام این کارها باید سراغ مردم برویم که بعدا توضیح می دهم .

آقای دکتر سید آهنگ کوثر یک دهه مهمان جهاد بود اما قبل از این که در اول سال 70 به جهاد بپیوندد یک دهه حضور داشته که از آمریکا به ایران آمده و مردم منطقه ای در فسا از ایشون خواهش کردن برای سیصد هکتار زمین و  12 حقه چاهی که در آن بوده است و از آن ها برداشتهای زیادی شده است و شور شده و مردم آن منطقه را رها کرده اند فکری بکند ، ایشون با خانواده در آن روستا مستقر می شود و روی رودخانه آن منطقه بند می زنند و 2500هکتار درخت کاری می کنند ،  در سال 70من اولین بازدید را از این منطقه انجام دادم و نهضت آبخوان داری را ایجاد کردم ... اگر به عالم ارج بنهیم هیچ وقت گرفتار نمی شویم.

دانشی که بنده ارائه می دهم می تواند منتقدانی داشته باشد یا به خوبی منتقل نشود اما سرزمین ایران از همان ابتدای تشکیل شدنش با خشکسالی آشنا بوده است در خراسان جنوبی روشی وجود دارد به نام بندسار که سیلاب ها را می گرفتند و آبیاری سیلابی انجام می دادند یعنی اطراف مزارع سیل پخش می کردند؛ یا آبیاری کوزه ای که در کنار درخت  درون خاک یک کوزه بلند و باریک قرارمی دادند تا ریشه درخت بگیرد ، پس پدران ما کارهایی را انجام می دادند که ما می توانیم با فن آوری نوین زحمات آن ها را تکمیل کنیم.

سخنرانی جناب آقای سلیمان پور: 

من کشاورز استان خوزستان هستم که منابع عظیم آب هم به صورت زیرزمینی و هم به صورت سطحی درآن وجود دارد البته سد های زیادی هم وجود دارد که متاسفانه برخی از آن ها باعث شور شدن آب های منطقه شده اند که البته مجبوریم از این آب شور هم استفاده کنیم من به عنوان کشاورز به آب نیاز دارم وقتی پروفسور کردوانی می گوید آب نداریم باید  چه کار کنیم ما باید از آب به صورت بهینه و با تکنولوژی های روز استفاده کنیم اما متاسفانه طرح ها اجرا نشده است ما باید فکری بکنیم در رابطه با آموزش، در کشاورزی باید آموزشی وجود داشته باشد برای استفاده از تکنولوژی مصرف آب اما متاسفانه در تولید ذرت و نیشکر  این اتفاق نیافتاده است در خوزستانی که تمام آب های آن شیرین است و با وجود سد گتوند در حال شور شدن می باشد باز هم نیاز به آموزش برای مصرف آب در کشاورزی داریم.

  خود بنده مصرف 25هزار متر مکعب آب را تبدیل به 7هزارمترمکعب نموده ام. حتی در تولید ذرت حتی 2تن ذرت بیشتر برداشت نموده ام و در تولید گندم هم می توان آب خیلی کمتری استفاده کرد با بهره گیری از تکنولوژی های نوین، با خودکفایی در تولید گندم ما می توانیم رشد اقتصادی خوبی داشته باشیم و در کنار گندم  محصولات دیگری نیز تولید کنیم  بنده با مصرف مقدار آب کمتری نسبت به دیگر کشاورزان نیشکر تولید کردم و به مسئولان نشان دادم که می شود آب کمتری مصرف کرد، بعد از آموزش  نیاز به رسیدگی مسولان وجود دارد.

سخنرانی آقای مهندس محمدی- گلخانه دار استان کرمانشاه 

بحث من از اینجا شروع می شود که ما در ایران 48هزار هکتار گلخانه داریم که باید گفت مصرف  آب داخل گلخانه کمتراز آب داخل مزرعه نیست اما این یک خطای سیاسی است و مافیای خاص خودش را دارد.

کار من تولید رز است و یک هکتار گلخانه شیشه ای هیدروپونیک دارم که در هر مترمربع 8بوته گل کاشته می شود و... 10 درصد از گلخانه های کشور آبیاری هیدروپونیک دارند که مصرف آب را کم می کند و ما در گلخانه خودمان با کمک کارشناسان یک لوپ ایجاد کرده ایم که آب را به گردش می اندازد و البته در دنیا فقط 20درصد آب گلخانه ها وارد لوپ می شود چون دو محدودیت وجود دارد یکی گردش قارچها و میکروب ها و ویروس ها  و دوم جداگانه بودن اضافه کردن کود که شامل نیترات آهن و .... است.

 اما در سایر گلخانه ها پس آب ها و زه کش آن ها به شکل دیگری است که موجب هرز روی آب وکود و شوری آب زمین های اطراف گلخانه می شود ... با تکنولوژی جدیدی که ما در گلخانه خودمان به کار گرفته ایم آن دو محدودیت را کنار زدیم و به طور کامل آب را د رداخل گلخانه می چرخانیم و هدر رفت نداریم.

 

 گزارش مکتوب جناب آقای خنکال:

http://fa.msfs.ir/index.php/2015-10-10-10-04-44/2015-10-10-10-05-40/486-3-95

گزارش مکتوب جناب آقای سوزنچی:

http://fa.msfs.ir/index.php/2015-10-10-10-04-44/2015-10-10-10-05-40/484-2017-01-24-20-27-27

مقاله خانم دکتر شرقی:

http://fa.msfs.ir/index.php/2015-10-10-10-04-44/2015-10-18-18-07-04/419-2016-05-28-08-19-31

مصاحبه با جناب آقای سلیمانپور :

http://fa.msfs.ir/index.php/2015-10-10-10-04-44/2015-10-10-10-05-40/430-2016-07-09-07-33-01

مقاله -آقای دکتر نجاری: 

http://fa.msfs.ir/index.php/2015-10-10-10-04-44/2015-10-18-18-07-04/491-2017-02-21-22-40-19

توجه : برای کسب اطلاعات بیشتر و مشارکت در بحث های مربوط به تامین آب جهت تولید گندم تا سال 1404 می توانید توسط پیوند زیر به گروه انسان-آب-غذا ملحق شوید

https://telegram.me/joinchat/BzL2LD5msMHrZth5auaa-g 

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید