Mobile menu

آقای سوزنچی- دبیر کمیسیون کشاورزی اتاق بازرگانی ، صنایع ، معادن و کشاورزی استان همدان

 

دبیر محترم هم اندیشی سیاستگزاران منابع آب

 

سلام علیکم

چندین سال است که به عنوان نماینده ای از بخش خصوصی در جلساتی مربوط به آب شرکت و شنونده سخنرانیهای علمی و حتی حماسی و هنجارشکنیها نیز بوده و در استانهای مختلف با صاحب نظران گوناگون بحث و تبادل نظر داشته ایم همه در اینکه آب کم داریم بارشها کم شده و مدیریت بسیار ضعیف هم فکر بوده و هستند اما متأسفانه در اینکه چه باید کرد و چگونه کم شنیده ایم؟ البته سخن بسیار بوده و هست ولی آنچه باید پاسخ سال اقدام و عمل باشد حداقل ما ندیده ایم قانون احیا و تعادل بخشی آب را قانونی جامع ( در نسبت به آنچه تا حال دیده ایم ) دیده شد اما در عمل آنهم دارد شیر بی یال و دم و اشکم می شود ، به عنوان مثال در استان ما ظاهرا" 16 هزار چاه مجاز داریم که تنها 8 هزار چاه برقی شده و از این 8000 چاه برقی شده در حدود 2500 چاه صاحب کنتور شده اند یعنی حدود 27 درصد کنتور دارند و بقیه آزاد مقدار مصرف می کنند و میخندند به ریش آنها که زودتر به حرمت قانون چاه را قانونمند کرده اند و کارت شارژ گرفته اند و باید سالی چهار بار برای شارژ کارت به شهر و سازمان آب مراجعه کنند پول کارشناسی بدهند و همسایگانشان به همان مصارف قبلی بدون تغییر به محدودیتی به سوء استفاده خود ادامه دهند و این در حالی است که مدیریت جهاد کشاورزی استان همدان سه نوبت رتبه اول برق دار نمودن چاهها را در سنوات اخیر عهده دار شده و مدیریت سازمان آب هم ادعا می کند ما رتبه اول پرکردن چاههای غیر مجاز در کشور را داریم و نیز کنتور دار نمودن چاهها را ، اما حتی اگر در سال جاری می خواستند چاهها را کنتور دار نمایند با سرعتی که در سالهای قبل ( که بودجه نداشتند) بود امسال حداقل باید تعداد چاههای دارای کنتور به 4000 میرسید که فعلا" همان 2500 کنتور بیشتر نیست.

 در قانون احیا و تعادل بخشی آب دیده شده که در هر حوزه ی آبریز باید شورای راهبردی از بخش خصوصی تشکیل و مدیریت آب آن حوزه را بر عهده بگیرند وظیفه ی تشکیل این شوراها را بر عهده جهاد کشاورزی بوده و تأمین بودجه و نظارت بر عهده سازمان آب . جهاد کشاورزی می گوید ، 15 شورای راهبردی داریم که سازمان آب از آن خبر ندارد . 

در جلسات حفاظت آب شهرستان تنها نماینده بخش خصوصی فقط یک نفر (نماینده خانه کشاورز ) حضور دارد و در جلسات استان ، هیچ کس از بخش خصوصی حضور ندارد در استانهای دیگر هم وضع بهتری ندارند .

 در بحث تغییر الگوی کشت و تقویم جدول آبیاری هم ، از ترویج یا آب و خاک و سایر ادارات جهاد کشاورزی کمتر گهگاه مطالبی شنیده ایم ولی عملا" چیزی ندیده ایم .

ولی در تخریب آب در استان من تنها یک چشمه را می گویم :

در شهر همدان سه دره عباس آباد ، خاکو ودره مراد بیگ را داریم که هر سه از الوند سرچشمه گرفته و پس از سیراب نمودن باغات و مزارع در مسیر ، سرریز آنها دشت همدان را در طول سالیان تغذیه می نمودند سه سال است که سازمان آب ، آبهای جاری سه دره فوق را هدایت به کانال نموده و در اختیار آب و فاضلاب برای جبران کسری آب شرب قرار داده و می فروشند و این آبها که شاید بالغ بر 400 لیتر در ثانیه باشد وارد سیستم تصفیه شده و پس از استفاده وارد سیستم فاضلاب و پس از تصفیه پسماند از طریق لوله به نیروگاه انتقال و بخار میشود این مقدار آب به مدت حدود 160 تا 180 روز که مصرف باغ و زراعت نبود به تغذیه دشت میرسید و این سه سال که دشت را تغذیه نمی نماید اگر بهشش یا هفت سال برسد قطعا" شاهد فروچاله در خود همدان و دشت همدان خواهیم بود مسئولین مربوطه می گویند ما ناگزیریم برای آب شرب از این آب استفاده کنیم ( چون راحت ترین راه است ).

اما نمی گویند اگر اقدامی در جهت بهبود سیستم آب رسانی می نمودند که بنا به اظهارات مکرر همین مسئولین حدود 25 تا 30 درصد پرت آب در مسیر آب رسانی داریم شاید هم بگویند این سهم محیط زیست است که به این طریق پرداخت می شود. 

خوب حال سیاستگزاران منابع آب در این همایش شما چه می خواهند عرضه نمایند که تازه باشد و پاسخگوی نیاز دشت های تشنه و سوخته ایران هنوز می گویند در شیراز تشنه ی ما 30000 هکتار برنجکاری داریم و در اصفهان آتش گرفته از بی آبی 3000 هکتار شالیزار داریم ،  نمیدانم با اینهمه فریاد بی آبی و کم آبی و خشکسالی دو استان مذکور مسئولیتی که می توانستند جلو این گونه کشتها را بگیرند و نگرفتند . هیچ احساس گناهی دارند ؟ که اگر ندارند خدا بداد آنها برسد و نیز به داد ما که چنین کسانی مسئولیت جامعه را دارند . می گویند قانون نداریم جلوگیری کنیم : می گویم از شورای تأمین استان مجوز بگیرید .

بعنوان یک کشاورز دو پیشنهاد در مورد صرفه جوئی آب در ذیل به عنوان تغییر ساختار مصرف آب مطرح مینمایم که در صورت تأیید می توان با بازبینی توسط کارشناسان ذیصلاح آنرا به مرحله اجرا در آورد :

1-تولید سیب زمینی در ایران سالانه حدود 5 میلیون تن می باشد برای تولید هر هکتار سیب زمینی مقدار مصرف آب بطور متوسط فعلا" بشرح زیر است :

 

یک هکتار به طریق آبیاری غرقابی 16000 متر مکعب
یک هکتار به طریق آبیاری بارانی 12000 متر مکعب
یک هکتار به طریق آبیاری قطره ای 4000 متر مکعب

آمار زمینهای زیر کشت سیب زمینی سخن از 18000 هکتار است که فکر نمی کنم الان بیشتر از 150000 هکتار باشد و میانگین برداشت سیب زمینی را در ایران اگر 34 تن در هکتار بحساب آورید ( استان همدان 40 تن در هکتار ) و عملا" برای تولید 5 میلیون تن حتی اگر آبرا هکتاری 10 هزار متر مکعب در نظر بگیریم عدد 5/1 میلیارد متر مکعب برداشت را در حال حاضر داریم که اگر بتوانیم این کشتها را تبدیل به قطره ای کنیم.

میلیارد متر مکعب مصرف آب جمعا" 000 /000 /500 /1=000 / 10 ×150000
میلیارد متر مکعب مصرف با آبیاری قطره ای 000 / 000 / 60=4000×150000
000 /000 /90 = 000 / 000 /60 - 000 /000 / 500 /1

حداقل صرفه جوئی 90 میلیون متر مکعب را خواهیم داشت تنها در یک محصول ، میدانم گفته خواهد شد بودجه نیست ؟ که هست اما چون در اینگونه امور لفت و لیس نیست کسی پیگیرش نیست و نخواهد بود .

البته بعضی هم خواهند گفت : اصلا" چرا اینقدر سیب زمینی (هر کیلو 170 لیتر مصرف آب ) تولید کنیم که بعد برای فروشش مشکل داشته باشیم توضیح میدهم تولید سرانه سیب زمینی در ایران حدود 10 سال است که 45 کیلو گزارش می شود یعنی صادرات و ضایعات هم در این 45 کیلو نهفته است که شاید مصرف سرانه ، عدد 35 را جواب دهد و این در حالیست که مصرف سرانه سیب زمینی در کشورهای پیشرفته اروپا 175 کیلو می باشد و در روسیه 180 کیلوگرم و ما باید مصرف داخلی سیب زمینی را حداقل دو برابر کنیم با در نظر گرفتن ارزش غذائی سیب زمینی در برابر گندم و برنج من سه چهار عدد ذکر میکنم . سیب زمینی بازای هر متر مکعب آب 540 میلی گرم کلسیم تولید می کند که گندم 270 میلی گرم و برنج 135 میلی گرم و با توجه به کمبود کلسیم در زنان. این گیاه مهمترین عنصر برای انسانها بخصوص زنان میباشد . 

پروتئین تولیدی در هکتار روز سیب زمینی معادل 4/1 است .
و پروتئین تولیدی در هکتار روز گندم معادل 3/1 است .
پروتئین قابل استفاده در هر کیلو سیب زمینی 70 است .
پروتئین قابل استفاده در هر کیلو گندم 50 است .

و خیلی مزایای دیگر که باید متخصصین غذائی و بهداشت درباره اش صحبت کنند البته اضافه کنم بموازات توسعه عمودی سیب زمینی لازم است نسبت به سرمایه گذاری در تنوع مصرف آن هم اقدام شود که متأسفانه در ایران خیلی کم کار شده است . 

2-بازای تولید هر کیلو گوشت قرمز 15000 لیتر آب مصرف می شود در نظر بگیرید اگر ما تولید200 رأس گاو پرواری که هر کدام به وزن 500 کیلو باشند از دور خارج کنیم چه اتفاقی رخ می دهد اعداد زیر را با هم مرور می کنیم . 

جمع کیلو 000 / 100 =500×200
تن 100=1000 ÷ 000 /100
لیتر آب 000 /000 / 500 / 15=150000×100000
متر مکعب آب 000 /150 =10000÷000 /000 /500 /1

از طرفی ما ظرفیت تولید گوشت مرغ علی الظاهر سالانه 90 تا یکصد هزار تن افزایش تولید داریم که توانسته ایم اخیرا" مقداری از آنرا صادر کنیم حال ببینید اگر همین صد هزار تن گوشت سفید را جایگزین گوشت قرمز نمائیم چه اعدادی در صرفه جوئی آب بدست می آوریم.

با توجه به اینکه هر کیلو گوشت سفید تنها 4000 لیتر آب مصرف مینماید . 

لیتر 000 /000 /400=4000×100000
متر مکعب 000 /400=1000÷000 /000 /400
متر مکعب صرفه جوئی 000 /100 /1=000 /400 -000 / 500 /1

دیگر بحث تخریب لایه اوزون و تولید گاز اتان توسط گاو را جزو منافع حاصله به حساب نیاورده ام .

3-آمار تولیدات گیاهی وزارت جهاد کشاورزی 105 میلیون تن را بیان می کند و گاهی 120 هم گفته شده ما همان عدد 105 را مورد بحث قرار می دهیم همان آمار می گوید حداقل 20 درصد از تولیدات ما ضایعات می باشد و 20 درصد 105 میلیون تن هم که حساب کنیم عدد 20 میلیون تن را دارد !

سه مطلب فوق اندک درک من از راههای صرفه جوئی آب است که هر کدام اگر بخواهد عملیاتی شود می تواند سهم به سزائی در اهداف توسعه پایدار و جایگاه مدیریت منابع در کشاورزی پایدار ما داشته باشد . آنوقت می توانیم بگوئیم در سال اقدام و عمل ما بفرمان رهبری گردن نهاده ایم . 

 

      ابوالقاسم سوزنچی

 

رونوشت :
آقای زبردست – ریاست محترم اتاق همدان
جناب آقای مهندس کشاورز – معاونت محترم تولیدات گیاهی
کمیسیون کشاورزی اتاق ایران – کارگروه آب و کشاورزی

 

توجه : هرگونه نسخه برداری و تکثیر محتوای گزارشات و مصاحبه های درج شده در پایگاه msfs.ir باید با اجازه کتبی مولف و یا مدیر پایگاه باشد .

توجه : مشارکت شما در نقد و ارزیابی دیدگاه های مطرح شده در مصاحبه ها و گزارش ها به غنای نتایج پژوهش خواهد افزود . 

توجه : برای کسب اطلاعات بیشتر و مشارکت در بحث های مربوط به تامین آب جهت تولید گندم تا سال 1404 می توانید توسط پیوند زیر به گروه انسان-آب-غذا ملحق شوید 

https://telegram.me/joinchat/BzL2LD5msMHrZth5auaa-g

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید